Drucken
Kategorie: อภิธานปฺปทีปิกา
Zugriffe: 228

. สามญฺญกณฺฑ

 

.. วิเสสฺยาธีนวคฺค

 

๖๙๑.

วิเสสฺยาธีน สํกิณฺณา-, เนกตฺเถหฺยพฺยเยหิ จ;

สา’งฺโค’ปางฺเคหิ กถฺยนฺเต, กณฺเฑ วคฺคา อิหกฺกมาฯ

๖๙๒.

คุณทพฺพกฺริยาสทฺทา, สิยุํ สพฺเพ วิเสสนา;

วิเสสฺยาธีนภาเวน, วิเสสฺยสมลิงฺคิโนฯ

๖๙๓.

โสภนํ รุจิรํ สาธุ, มนุญฺญํ จารุ สุนฺทรํ;

วคฺคุ มโนรมํ กนฺตํ, หารี มญฺชุ จ เปสลํฯ

๖๙๔.

ภทฺทํ วามญฺจ กลฺยาณํ, มนาปํ ลทฺธกํ สุภํ;

อุตฺตโม ปวโร เชฏฺโฐ, ปมุขา’นุตฺตโร วโรฯ

๖๙๕.

มุขฺโย ปธานํ ปาโมกฺโข, ปร มคฺคญฺญ มุตฺตรํ;

ปณีตํ ปรมํ เสยฺโย, คามณี เสฏฺฐ สตฺตมาฯ

๖๙๖.

วิสิฏฺฐา’ริย นาเค’โก-, สภคฺคา โมกฺข ปุงฺควา;

สีห กุญฺชร สทฺทูลา-, ที ตุ สมาสคา ปุเมฯ

๖๙๗.

จิตฺต’กฺขิ ปีติชนน-, มพฺยาเสก มเสจนํ;

อิฏฐํ ตุ สุภคํ หชฺชํ, ทยิตํ วลฺลภํ ปิยํฯ

๖๙๘.

ตุจฺฉญฺจ ริตฺตกํ สุญฺญํ, อถา’สารญฺจ เผคฺคุ จ;

เมชฺฌํ ปูตํ ปวิตฺโตถ, อวิรทฺโธ อปณฺณโกฯ

๖๙๙.

อุกฺกฏฺโฐ จ ปกฏโฐถ, นิหีโน หีน ลามกา;

ปติกิฏฐํ นิกิฏฐญฺจ, อิตฺตรา’วชฺช กุจฺฉิตาฯ

๗๐๐.

อธโม’มกคารยฺหา, มลีโน ตุ มลีมโส;

พฺรหา มหนฺตํ วิปุลํ, วิสาลํ ปุถุลํ ปุถุฯ

๗๐๑.

ครุ’รุ วิตฺถิณฺณมโถ, ปีนํ ถูลญฺจ ปีวรํ;

ถุลฺลญฺจ วฐรญฺจาถ, อาจิตํ นิจิตํ ภเวฯ

๗๐๒.

สพฺพํ สมตฺต มขิลํ, นิขิลํ สกลํ ตถา;

นิสฺเสสํ กสิณา’เสสํ, สมคฺคญฺจ อนูนกํฯ

๗๐๓.

ภูริ ปหุตํ ปจุรํ, ภิยฺโย สมฺพหุลํ พหุ;

เยภุยฺยํ พหุลํ จาถ, พาหิรํ ปริพาหิรํฯ

๗๐๔.

ปโรสตาที เต เยสํ, ปรํ มตฺตํ สตาทิโต;

ปริตฺตํ สุขุมํ ขุทฺทํ, โถกมปฺปํ กิสํ ตนุฯ

๗๐๕.

จุลฺลํ มตฺเต’ตฺถิยํ เลส-, ลวา’ณุหิ กโณ ปุเม;

สมีปํ นิกฏา’สนฺโน, ปกฏฺฐา’ภฺยาส สนฺติกํฯ

๗๐๖.

อวิทูรญฺจ สามนฺตํ, สนฺนิกฏฺฐ มุปนฺติกํ;

สกาสํ อนฺติกํ ญตฺตํ, ทูรํ ตุ วิปฺปกฏฺฐกํฯ

๗๐๗.

นิรนฺตรํ ฆนํ สนฺทํ, วิรฬํ เปลวํ ตนุ;

อถายตํ ทีฆมโถ, นิตฺตลํ วฏฺฏ วฏฏุลํฯ

๗๐๘.

อุจฺโจ ตุ อุนฺนโต ตุงฺโค, อุทคฺโค เจว อุจฺฉิโต;

นีโจ รสฺโส วามโนถ, อชิมฺโห ปคุโณ อุชุฯ

๗๐๙.

อฬารํ เวลฺลิตํ วงฺกํ, กุฏิลํ ชิมฺห กุญฺจิตํ;

ธุโว จ สสฺสโต นิจฺโจ, สทาตน สนนฺตนาฯ

๗๑๐.

กูฏฏฺโฐ ตฺเว’กรูเปน, กาลพฺยาปี ปกาสิโตฯ

ลหุ สลฺลหุกํ จาถ, สงฺขฺยาตํ คณิตํ มิตํฯ

๗๑๑.

ติณฺหํ ตุ ติขิณํ ติพฺพํ, จณฺฑํ อุคฺคํ ขรํ ภเว;

ชงฺคมญฺจ จรญฺเจว, ตสํ เญยฺยํ จราจรํฯ

๗๑๒.

กมฺปนํ จลนํ จาถ, อติริตฺโต ตถา’ธิโก;

ถาวโร ชงฺคมา อญฺโญ, โลลํ ตุ จญฺจลํ จลํฯ

๗๑๓.

ตรลญฺจ ปุราโณ ตุ, ปุราตน สนนฺตนา;

จิรนฺตโน ถ ปจฺจคฺโฆ, นูตโน’ภินโว นโวฯ

๗๑๔.

กุรูรํ กฐินํ ทฬฺหํ, นิฏฺฐุรํ กกฺขฬํ ภเว;

อนิตฺถฺยนฺโต ปริยนฺโต, ปนฺโต จ ปจฺฉิม’นฺติมาฯ

๗๑๕.

ชิฆญฺญํ จริมํ ปุพฺพํ, ตฺว’คฺคํ ปฐมมาทิ โส;

ปติรูโปนุจฺฉวิกํ, อถ โมฆํ นิรตฺถกํฯ

๗๑๖.

พฺยตฺตํ ปุฏญฺจ มุทุ ตุ, สุกุมารญฺจ โกมลํ;

ปจฺจกฺขํ อินฺทฺริยคฺคยฺหํ, อปจฺจกฺขํ อตินฺทฺริยํฯ

๗๑๗.

อิตรา’ญฺญตโร เอโก, อญฺโญ พหุวิโธ ตุ จ;

นานารูโป จ วิวิโธ, อพาธํ ตุ นิรคฺคลํฯ

๗๑๘.

อเถ’กากี จ เอกจฺโจ, เอโก จ เอกโก สมา;

สาธารณญฺจ สามญฺญํ, สมฺพาโธ ตุ จ สํกฏํฯ

๗๑๙.

วามํ กเฬวรํ สพฺยํ, อปสพฺยํ ตุ ทกฺขิณํ;

ปฏิกูลํ ตฺว’ปสพฺยํ, คหนํ กลิลํ สมาฯ

๗๒๐.

อุจฺจาวจํ พหุเภทํ, สํกิณฺณา’ กิณฺณ สํกุลา;

กตหตฺโถ จ กุสโล, ปวีณา’ภิญฺญ สิกฺขิตาฯ

๗๒๑.

นิปุโณ จ ปฏุ เฉโก, จาตุโร ทกฺข เปสลา;

พาโล ทตฺตุ ชโล มูฬฺโห, มนฺโทวิญฺญู จ พาลิโสฯ

๗๒๒.

ปุญฺญวา สุกตี ธญฺโญ, มหุสฺสาโห มหาธิติ;

มหาตณฺโห มหิจฺโฉ ถ, หทยี หทยาลุ จฯ

๗๒๓.

สุมโน หฏฺฐจิตฺโต ถ, ทุมฺมโน วิมโน ปฺยถ;

วทานิโย วทญฺญู จ, ทานโสณฺโฑ พหุปฺปโทฯ

๗๒๔.

ขฺยาโต ปตีโต ปญฺญาโต- ภิญฺญาโต ปถิโต สุโต;

วิสฺสุโต วิทิโต เจว, ปสิทฺโธ ปากโฏ ภเวฯ

๗๒๕.

อิสฺสโร นายโก สามี, ปตี’สา’ธิปตี ปภู;

อยฺยา’ธิปา’ธิภู เนตา, อิพฺโภ ตฺว’ฑฺโฒ ตถา ธนีฯ

๗๒๖.

ทานารโห ทกฺขิเณยฺโย, สินิทฺโธ ตุ จ วจฺฉโล;

ปริกฺขโก การณิโก, อาสตฺโต ตุ จ ตปฺปโรฯ

๗๒๗.

การุณิโก ทยาลุปิ, สูรโต อุสฺสุโก ตุ จ;

อิฏฺฐตฺเถ อุยฺยุโต จาถ, ทีฆสุตฺโต จิรกฺริโยฯ

๗๒๘.

ปราธีโน ปรายตฺโต, อายตฺโต ตุ จ สนฺตโก;

ปริคฺคโห อธีโน จ, สจฺฉนฺโท ตุ จ เสรินิฯ

๗๒๙.

อนิสมฺมการี ชมฺโม, อติตณฺโห ตุ โลลุโป;

คิทฺโธ ตุ ลุทฺโธ โลโล ถ, กุณฺโฐ มนฺโท กฺริยาสุ หิฯ

๗๓๐.

กามยิตา ตุ กมิตา, กามโน กามิ กามุโก;

โสณฺโฑ มตฺโต วิเธยฺโย ตุ, อสฺสโว สุพฺพโจ สมาฯ

๗๓๑.

ปคพฺโภ ปฏิภายุตฺโต, ภีสีโล ภีรุ ภีรุโก;

อธีโร กาตโร จาถ, หิสาสีโล จ ฆาตุโกฯ (อวีโร)

๗๓๒.

โกธโน โรสโน โกปี, จณฺโฑ ตฺวจฺจนฺตโกธโน;

สหโน ขมโน ขนฺตา, ติติกฺขวา จ ขนฺติมาฯ

๗๓๓.

สทฺธายุตฺโต ตุ สทฺธาลุ, ธชวา ตุ ธชาลุ จ;

นิทฺทาลุ นิทฺทาสีโล ถ, ภสฺสโร ภาสุโร ภเวฯ

๗๓๔.

นคฺโค ทิคมฺพโร’วตฺโถ, ฆสฺมโร ตุ จ ภกฺขโก;

เอฬมูโค ตุ วตฺตุญฺจ, โสตุํ จา’กุสโล ภเวฯ

๗๓๕.

มุขโร ทุมฺมุขา’พทฺธ-, มุขา จาปฺปิยวาทินิ;

วาจาโล พหุคารยฺห-, วเจ วตฺตา ตุ โส วโทฯ

๗๓๖.

นิโช สโก อตฺตนิโย, วิมฺหโย’จฺฉริยพฺภุโต;

วิหตฺโถ พฺยากุโล จาถ, อาตตายี วธุทฺยโตฯ

๗๓๗.

สีสจฺเฉชฺชมฺหิ วชฺโฌ, นิกโต จ สโฐ’นุชุ;

สูจโก ปิสุโณ กณฺเณ, ชโป ธุตฺโต ตุ วญฺจโกฯ

๗๓๘.

อนิสมฺม หิ โย กิจฺจํ, ปุริโส วธพนฺธนาทิ มาจรติ;

อวินิจฺฉิตการิตฺตา, โส ขลุ จปโลติ วิญฺเญยฺโยฯ

๗๓๙.

ขุทฺโท กทริโย ถทฺธ-, มจฺฉรี กปโณ ปฺยถ;

อกิญฺจโน ทลิทฺโท จ, ทีโน นิทฺธน ทุคฺคตาฯ

๗๔๐.

อสมฺภาวิตสมฺปตฺตํ, กากตาลิย มุจฺจเต;

อถ ยาจนโก อตฺถี, ยาจโก จ วนิพฺพโกฯ

๗๔๑.

อณฺฑชา ปกฺขิสปฺปาที, นราที ตุ ชลาพุชา;

สทชา กิมิฑํสาที, เทวาที ตฺโว’ ปปาติกา

๗๔๒.

ชณฺณุตคฺโฆ ชณฺณุมตฺโต, กปฺโป ตุ กิญฺจิทูนเก;

อนฺตคฺคตํ ภุ ปริยา-, ปนฺน มนฺโตคโธ’คธาฯ

๗๔๓.

ราธิโต สาธิโต จาถ, นิปฺปกฺกํ กุถิตํ ภเว;

อาปนฺโน ตฺวา’ปทปฺปตฺโต, วิวโส ตฺววโส ภเวฯ

๗๔๔.

นุณฺโณ นุตฺตา’ตฺต, ขิตฺตา เจ’, ริตา วิทฺธา ถ กมฺปิโต;

ธูโต อาธูต จลิตา, นิสิตํ ตุ จ เตชิตํฯ

๗๔๕.

ปตฺตพฺพํ คมฺม มาปชฺชํ, ปกฺกํ ปริณตํ สมาฯ

เวฐิตํ ตุ วลยิตํ, รุทฺธํ สํวุต มาวุตํฯ

๗๔๖.

ปริกฺขิตฺตญฺจ นิวุตํ, วิสฏํ วิตฺถตํ ตตํ;

ลิตฺโต ตุ ทิทฺโธ คูฬฺโห ตุ, คุตฺโต ปุฏฺโฐ ตุ โปสิโตฯ

๗๔๗.

ลชฺชิโต หีฬิโต จาถ, สนิตํ ธนิตํ ปฺยถ; (หิฬิโต)

สนฺทานิโต สิโต พทฺโธ, กีลิโต สํยโต ภเวฯ

๗๔๘.

สิทฺเธ นิปฺผนฺน นิพฺพตฺตา, ทาริเต ภินฺน เภทิตา;

ฉนฺโน ตุ ฉาทิเต จาถ, วิทฺเธ ฉิทฺทิต เวธิตาฯ

๗๔๙.

อาหโฏ อาภตา’นีตา, ทนฺโต ตุ ทมิโต สิยา;

สนฺโต ตุ สมิโต เจว, ปุณฺโณ ตุ ปูริโต ภเวฯ

๗๕๐.

อปจายิโต มหิโต, ปูชิตา’รหิโต’จฺจิโต;

มานิโต จา’ปจิโต จ, ตจฺฉิตํ ตุ ตนูกเตฯ

๗๕๑.

สนฺตตฺโต ธูปิโต โจป-, จริโต ตุ อุปาสิโต;

ภฏฐํ ตุ คลิตํ ปนฺนํ, จุตญฺจ ธํสิตํ ภเวฯ

๗๕๒.

ปีโต ปมุทิโต หฏฺโฐ, มตฺโต ตุฏฺโฐ ถ กนฺติโต;

สญฺฉินฺโน ลูน ทาตา ถ, ปสตฺโถ วณฺณิโต ถุโตฯ

๗๕๓.

ตินฺโต’ลฺล’ทฺท กิลินฺโน’นฺนา, มคฺคิตํ ปริเยสิตํ;

อนฺเวสิตํ คเวสิตํ, ลทฺธํ ตุ ปตฺต มุจฺจเตฯ

๗๕๔.

รกฺขิตํ โคปิตํ คุตฺตํ, ตาตํ โคปายิตา’วิตา;

ปาลิตํ อถ โอสฺสฏฐํ, จตฺตํ หีนํ สมุชฺฌิตํฯ

๗๕๕.

ภาสิตํ ลปิตํ วุตฺตา-, ภิหิตา’ขฺยาต ชปฺปิตา;

อุทีริตญฺจ กถิตํ, คทิตํ ภณิโต’ทิตาฯ

๗๕๖.

อวญฺญาตา’วคณิตา, ปริภูตา’วมานิตา; (อวญฺญิตาวคณิตา)

ชิฆจฺฉิโต ตุ ขุทิโต, ฉาโต เจว พุภุกฺขิโตฯ

๗๕๗.

พุทฺธํ ญาตํ ปฏิปนฺนํ, วิทิตา’วคตํ มตํ;

คิลิโต ขาทิโต ภุตฺโต, ภกฺขิโต’ชฺโฌหฏา’สิตาฯ

 

อิติ วิเสสฺยาธีนวคฺโคฯ

 


.. สํกิณฺณวคฺค

 

๗๕๘.

เญยฺยํ ลิงฺค มิห กฺวาปิ, ปจฺจยตฺถวเสน จ;

กฺริยา ตุ กิริยํ กมฺมํ, สนฺติ ตุ สมโถ สโม;

ทโม จ ทมโถ ทนฺติ, วตฺตํ ตุ สุทฺธกมฺมนิ;

อโถ อาสงฺควจนํ, ตีสุ วุตฺตํ ปรายณํฯ

๗๕๙.

เภโท วิทาโร ผุฏนํ, ตปฺปนํ ตุ จ ปีณนํ;

อกฺโกสน มภิสงฺโค, ภิกฺขา ตุ ยาจนา’ตฺถนาฯ

๗๖๐.

นินฺนิมิตฺตํ ยทิจฺฉา ถา-, ปุจฺฉนา นนฺทนานิ จ;

สภาชน มโถ ญาโย, นโย ผาติ ตุ วุทฺธิยํฯ

๗๖๑.

กิลมโถ กิลมนํ, ปสโว ตุ ปสูติยํ;

อุกฺกํโส ตฺวติสโย ถ, ชโย จ ชยนํ ชิติฯ

๗๖๒.

วโส กนฺติ, พฺยโธ เวโธ, คโห คาโห วโร วุติ;

ปจา ปาโก หโว หุติ, เวโท เวทน มิตฺถิ วาฯ

๗๖๓.

ชีรณํ ชานิ ตาณํ ตุ, รกฺขณํ ปมิติปฺปมา;

สิเลโส สนฺธิ จ ขโย, ตฺวปจโย รโว รโณฯ

๗๖๔.

นิคาโท นิคโท มาโท, มโท ปสิติ พนฺธนํ;

อากโร ตฺวิงฺคิตํ อิงฺโค, อถ’ตฺถาปคโม พฺยโยฯ

๗๖๕.

อนฺตราโย จ ปจฺจูโห, วิกาโร ตุ วิกตฺยปิ;

ปวิสิเลโส วิธุรํ, อุปเวสนมาสนํฯ

๗๖๖.

อชฺฌาสโย อธิปฺปาโย, อาสโย จาภิสนฺธิ จ;

ภาโว ธิมุตฺติ ฉนฺโท ถ, โทโส อาทีนโว ภเวฯ

๗๖๗.

อานิสํโส คุโณ จาถ, มชฺฌํ เวมชฺฌ มุจฺจเต;

มชฺฌนฺหิโก ตุ มชฺฌนฺโห, เวมตฺตํ ตุ จ นานตาฯ (มชฺฌนฺติโก)

๗๖๘.

วา ชาคโร ชาคริยํ, ปวาโห ตุ ปวตฺติ จฯ (ชาคริโย)

พฺยาโส ปปญฺโจ วิตฺถาโร, ยาโม ตุ สํยโม ยโมฯ

๗๖๙.

สมฺพาหนํ มทฺทนญฺจ, ปสโร ตุ วิสปฺปนํ;

สนฺถโว ตุ ปริจโย, เมลโก สงฺค สงฺคมาฯ

๗๗๐.

สนฺนิธิ สนฺนิกฏฺฐมฺหิ, วินาโส ตุ อทสฺสนํฯ

ลโวภิลาโว ลวนํ, ปตฺถาโว’วสโร สมาฯ

๗๗๑.

โอสานํ ปริโยสานํ, อุกฺกํโส’ติสโย ภเว ฯ

สนฺนิเวโส จ สณฺฐานํ, อถา’พฺภนฺตร มนฺตรํฯ

๗๗๒.

ปาฏิหีรํ ปาฏิเหรํ, ปาฏิหาริย มุจฺจเต;

กิจฺจํ ตุ กรณียญฺจ, สงฺขาโร วาสนา ภเวฯ

๗๗๓.

ปวนํ ปวนิปฺปาวา, ตสโร สุตฺตเวฐนํ;

สงฺกโม ทุคฺคสญฺจาโร, ปกฺกโม ตุ อุปกฺกโมฯ

๗๗๔.

ปาโฐ นิปาโฐ นิปโฐ, วิจโย มคฺคนา ปุเม;

อาลิงฺคนํ ปริสฺสงฺโค, สิเลโส อุปคูหนํฯ

๗๗๕.

อาโลกนญฺจ นิชฺฌานํ, อิกฺขณํ ทสฺสนํ ปฺยถ;

ปจฺจาเทโส นิรสนํ, ปจฺจกฺขานํ นิรากติฯ

๗๗๖.

วิปลฺลาโส’ญฺญถาภาโว, พฺยตฺตโย วิปรียโย;

วิปริยาโส’ติกฺกโม, ตฺว’ติปาโต อุปจฺจโยฯ

 

อิติ สํกิณฺณวคฺโคฯ

 


.. อเนกตฺถวคฺค

 

... คาถาเนกตฺถวคฺค

 

๗๗๗.

อเนกตฺเถ ปวกฺขามิ, คาถา’ทฺธปาทโต กมา;

เอตฺถ ลิงฺควิเสสตฺถ, เมกสฺส ปุนรุตฺตตาฯ

๗๗๘.

สมโย สมวาเย จ, สมูเห การเณ ขเณ;

ปฏิเวเธ สิยา กาเล, ปหาเน ลาภ ทิฏฺฐิสุฯ

๗๗๙.

วณฺโณ สณฺฐาน รูเปสุ, ชาติจฺฉวีสุ การเณ;

ปมาเณ จ ปสํสายํ, อกฺขเร จ ยเส คุเณฯ

๗๘๐.

อุทฺเทเส ปาติโมกฺขสฺส, ปณฺณตฺติยํ อุโปสโถ;

อุปวาเส จ อฏฺฐงฺเค, อุโปสถทิเน สิยาฯ

๗๘๑.

รถงฺเค ลกฺขเณ ธมฺโม, รถจกฺเก’สฺวีริยาปเถ;

จกฺกํ สมฺปตฺติยํ จกฺก-, รตเน มณฺฑเล พเลฯ

๗๘๒.

กุลาลภณฺเฑ อาณาย, มายุเธ ทานราสิสุฯ

๗๘๓.

ทานสฺมิ พฺรหฺมจริยํ, อปฺปมญฺญาสุ สาสเน;

เมถุนารติยํ เวยฺยา-, วจฺเจ สทารตุฏฺฐิยํ;

ปญฺจสีลา’ริยมคฺโค-, โปสถงฺคธิตีสุ จฯ

๗๘๔.

ธมฺโม สภาเว ปริยตฺติปญฺญา-

ญาเยสุ สจฺจปฺปกตีสุ ปุญฺเญ;

เญยฺเย คุณา’จาร สมาธิสูปิ,

นิสฺสตฺตตา’ปตฺติสุ การณาโทฯ

๗๘๕.

อตฺโถ ปโยชเน สทฺทา- ภิเธยฺเย วุทฺธิยํ ธเน;

วตฺถุมฺหิ การเณ นาเส, หิเต ปจฺฉิมปพฺพเตฯ

๗๘๖.

เยภุยฺยตา’พฺยามิสฺเสสุ, วิสํโยเค จ เกวลํ;

ทฬฺหตฺเถ’นติเรเก จา-, นวเสสมฺหิ ตํ ติสุฯ

๗๘๗.

คุโณ ปฏลราสีสุ, อานิสํเส จ พนฺธเน;

อปฺปธาเน จ สีลาโท, สุกฺกาทิมฺหิ ชิยาย จฯ

๗๘๘.

รุกฺขาโท วิชฺชมาเน จา- รหนฺเต ขนฺธปญฺจเก;

ภูโต สตฺต มหาภูตา- มนุสฺเสสุ น นาริยํฯ

๗๘๙.

วาจฺจลิงฺโค อตีตสฺมิ, ชาเต ปตฺเต สเม มโตฯ

๗๙๐.

สุนฺทเร ทฬฺหิกมฺเม จา- ยาจเน สมฺปฏิจฺฉเน;

สชฺชเน สมฺปหํสายํ, สาธฺวา’ภิเธยฺยลิงฺคิกํฯ

๗๙๑.

อนฺโต นิตฺถี สมีเป จา- วสาเน ปทปูรเณ;

เทหาวยเว โกฏฺฐาเส, นาสสีมาสุ ลามเกฯ

๗๙๒.

นิกาเย สนฺธิ สามญฺญ-, ปสูตีสุ กุเล ภเว;

วิเสเส สุมนายญฺจ, ชาติ สงฺขตลกฺขเณฯ

๗๙๓.

ภวเภเท ปติฏฺฐายํ, นิฏฐา’ชฺฌาสยพุทฺธิสุ;

วาสฏฺฐาเน จ คมเน, วิสฏตฺเต คตีริตาฯ (วิสรตฺเถ)

๗๙๔.

ผเล วิปสฺสนาทิพฺพ-, จกฺขุ สพฺพญฺญุตาสุ จ;

ปจฺจเวกฺขณญาณมฺหิ, มคฺเค จ ญาณทสฺสนํ

๗๙๕.

กมฺมารุทฺธน องฺคาร-, กปลฺล ทีปิกาสุ จ;

สุวณฺณการมูสายํ, อุกฺกา เวเค จ วายุโนฯ

๗๙๖.

เกโสหารณ, ชีวิต-, วุตฺติสุ วปเน จ วาปสมกรเณ;

กถเน ปมุตฺตภาว-, ชฺเฌนาโท วุตฺตมปิ ตีสุฯ

๗๙๗.

คมเน วิสฺสุเต จา’ว, ธาริโต’ปจิเตสุ จ;

อนุโยเค กิลินฺเน จ, สุโต’ ภิเธยฺยลิงฺคิโกฯ

๗๙๘.

โสตวิญฺเญยฺย สตฺเถสุ, สุตํ ปุตฺเต สุโต สิยาฯ

๗๙๙.

กปฺโป กาเล ยุเค เลเส, ปญฺญตฺติ ปรมายุสุ;

สทิเส ตีสุ สมณ-, โวหาร กปฺปพินฺทุสุ;

สมนฺตตฺเถ’นฺตรกปฺปา- ทิเก ตกฺเก วิธิมฺหิ จฯ

๘๐๐.

นิพฺพานมคฺควิรติ-, สปเถ สจฺจภาสิเต;

ตจฺเฉ จา’ริยสจฺจมฺหิ, ทิฏฺฐิยํ สจฺจ มีริตํฯ

๘๐๑.

สญฺชาติเทเส เหตุมฺหิ, วาสฏฺฐานา’กเรสุ จ;

สโมสรณฏฺฐาเน จ- ยตนํ ปทปูรเณฯ

๘๐๒.

อนฺตรํ มชฺฌ วตฺถ’ญฺญ-, ขโณ’กาโส’ธิ เหตุสุ;

พฺยวธาเน วินฏฺเฐ จ, เภเท ฉิทฺเท มนสฺยปิฯ

๘๐๓.

อาโรคฺเย กุสลํ อิฏฺฐ-, วิปาเก กุสโล ตถาฯ

อนวชฺชมฺหิ เฉเก จ, กถิโต วาจฺจลิงฺคิโกฯ

๘๐๔.

ทฺรวา’จาเรสุ วีริเย, มธุราทีสุ ปารเท;

สิงฺคาราโท ธาตุเภเท, กิจฺเจ สมฺปตฺติยํ รโส

๘๐๕.

โพธิ สพฺพญฺญุตญฺญาเณ-, ริยมคฺเค จ นาริยํ;

ปญฺญตฺติยํ ปุเม’ สฺสตฺถ-, รุกฺขมฺหิ ปุริสิตฺถิยํฯ

๘๐๖.

เสวิโต เยน โย นิจฺจํ, ตตฺถาปิ วิสโย สิยา;

รูปาทิเก ชนปเท, ตถา เทเส จ โคจเรฯ

๘๐๗.

ภาโว ปทตฺเถ สตฺตายํ, อธิปฺปาย กฺริยาสุ จ;

สภาวสฺมิญฺจ ลีลายํ, ปุริสิ’ตฺถินฺทฺริเยสุ จฯ

๘๐๘.

โส พนฺธเว’ตฺตนิ จ สํ, โส ธนสฺมิ มนิตฺถิยํ;

สา ปุเม สุนเข วุตฺโต-, ตฺตนิเย โส ติลิงฺคิโกฯ

๘๐๙.

สุวณฺณํ กนเก วุตฺตํ, สุวณฺโณ ครุเฬ ตถา;

ปญฺจธรณมตฺเต จ, ฉวิ สมฺปตฺติยมฺปิ จฯ

๘๑๐.

วโร เทวาทิกา อิฏฺเฐ, ชามาตริ ปติมฺหิ จ;

อุตฺตเม วาจฺจลิงฺโค โส, วรํ มนฺทปฺปิเยพฺยยํฯ

๘๑๑.

มกุเล ธนราสิมฺหิ, สิยา โกส มนิตฺถิยํ;

เนตฺติสาทิ ปิธาเน จ, ธนุปญฺจสเตปิ จฯ

๘๑๒.

ปิตามเห ชิเน เสฏฺเฐ, พฺราหฺมเณ จ ปิตูสฺวปิ;

พฺรหฺมา วุตฺโต ตถา พฺรหฺมํ, เวเท ตปสิ วุจฺจเตฯ

๘๑๓.

หตฺถีนํ มชฺฌพนฺเธ จ, ปโกฏฺเฐ กจฺฉพนฺธเน;

เมขลายํ มตา กจฺฉา, กจฺโฉ วุตฺโต ลตาย จฯ

๘๑๔.

ตเถว พาหุมูลมฺหิ, อนูปมฺหิ ติเณปิ จ.

๘๑๕.

ปมาณํ เหตุ สตฺเถสุ, มาเน จ สจฺจวาทินิ;

ปมาตริ จ นิจฺจมฺหิ, มริยาทาย มุจฺจเตฯ

๘๑๖.

สตฺตํ ทพฺพ’ตฺตภาเวสุ, ปาเณสุ จ พเล สิยา;

สตฺตายญฺจ, ชเน สตฺโต, อาสตฺเต โส ติลิงฺคิโกฯ

๘๑๗.

เสมฺหาโท รสรตฺตาโท, มหาภูเต ปภาทิเก;

ธาตุ ทฺวีสฺว’ฏฺฐิจกฺขา’ทิ, ภฺวา’ทีสุ เคริกาทิสุฯ

๘๑๘.

อมจฺจาโท สภาเว จ, โยนิยํ ปกตี’ริตา;

สตฺวาทิสามฺยา’วตฺถายํ, ปจฺจยา ปฐเมปิ จฯ

๘๑๙.

ปทํ ฐาเน ปริตฺตาเณ, นิพฺพานมฺหิ จ การเณ;

สทฺเท วตฺถุมฺหิ โกฏฺฐาเส, ปาเท ตลฺลญฺฉเน มตํฯ

๘๒๐.

โลหมุคฺคร เมเฆสุ, ฆโน ตาลาทิเก ฆนํ;

นิรนฺตเร จ กฐิเน, วาจฺจลิงฺคิก มุจฺจเตฯ

๘๒๑.

ขุทฺทา จ มกฺขิกาเภเท, มธุมฺหิ ขุทฺทมปฺปเก;

อธเม กปเณ จาปิ, พหุมฺหิ จตุสุตฺติสุฯ

๘๒๒.

ตกฺเก มรณลิงฺเค จ, อริฏฐํ อสุเภ สุเภ,

อริฏฺโฐ อาสเว กาเก, นิมฺเพ จ เผนิลทฺทุเมฯ

๘๒๓.

มานภณฺเฑ ปลสเต, สทิสตฺเต ตุลา ตถา;

เคหานํ ทารุพนฺธตฺถ-, ปีฐิกายญฺจ ทิสฺสติฯ

๘๒๔.

มิตฺตกาเร ลญฺชทาเน, พเล ราสิ วิปตฺติสุ;

ยุทฺเธ เจว ปฏิญฺญายํ, สงฺคโร สมฺปกาสิโตฯ

๘๒๕.

ขนฺเธ ภเว นิมิตฺตมฺหิ, รูปํ วณฺเณ จ ปจฺจเย;

สภาว สทฺท สณฺฐาน-, รูปชฺฌาน วปูสุ จฯ

๘๒๖.

วตฺถุ กิเลส กาเมสุ, อิจฺฉายํ มทเน รเต;

กาโม, กามํ นิกาเม จา-, นุญฺญายํ กามมพฺยยํฯ

๘๒๗.

โปกฺขรํ ปทุเม เทเห, วชฺชภณฺฑมุเขปิ จฯ

สุนฺทรตฺเต จ สลิเล, มาตงฺคกรโกฏิยํฯ

๘๒๘.

ราสินิจฺจลมายาสุ, ทมฺภา’สจฺเจสฺว’โยฆเน;

คิริสิงฺคมฺหิ สีรงฺเค, ยนฺเต กูฏ มนิตฺถิยํฯ

๘๒๙.

วุทฺธิยํ ชนเน กาม-, ธาตฺวาทีมฺหิ จ ปตฺติยํ;

สตฺตายญฺเจว สํสาเร, ภโว สสฺสตทิฏฺฐิยํฯ

๘๓๐.

ปฏิวากฺโย’ตฺตราสงฺเค-, สุ’ตฺตรํ อุตฺตโร ติสุ;

เสฏฺเฐ ทิสาทิเภเท จ, ปรสฺมิ มุปรี’ริโตฯ

๘๓๑.

เนกฺขมฺมํ ปฐมชฺฌาเน, ปพฺพชฺชายํ วิมุตฺติยํ;

วิปสฺสนาย นิสฺเสส-, กุสลมฺหิ จ ทิสฺสติฯ

๘๓๒.

สงฺขาโร สงฺขเต ปุญฺญา-, ภิสงฺขาราทิเกปิ จ;

ปโยเค กายสงฺขารา-, ทฺยภิสงฺขรเณสุ จฯ

๘๓๓.

อารมฺมเณ จ สํสฏฺเฐ, โวกิณฺเณ นิสฺสเย ตถา;

ตพฺภาเว จาปฺยภิเธยฺย-, ลิงฺโค สหคโต ภเวฯ

๘๓๔.

ตีสุ ฉนฺนํ ปติรูเป, ฉาทิเต จ นิคูหิเต;

นิวาสน ปารุปเน, รโห ปญฺญตฺติยํ ปุเมฯ

๘๓๕.

พุทฺธสมนฺตจกฺขูสุ, จกฺขุ ปญฺญายมีริตํ;

ธมฺมจกฺขุมฺหิ จ มํส-, ทิพฺพจกฺขุทฺวเยสุ จฯ

๘๓๖.

วาจฺจลิงฺโค อภิกฺกนฺโต, สุนฺทรมฺหิ อภิกฺกเม;

อภิรูเป ขเย วุตฺโต, ตเถว’พฺภนุโมทเนฯ

๘๓๗.

การเณ เทสนายญฺจ, วาเร เววจเนปิ จ;

ปาการสฺมิ อวสเร, ปริยาโย กถียติฯ

๘๓๘.

วิญฺญาเณ จิตฺตกมฺเม จ, วิจิตฺเต จิตฺต มุจฺจเต;

ปญฺญตฺติ จิตฺตมาเสสุ, จิตฺโต ตารนฺตเร ถิยํฯ

๘๓๙.

สามํ เวทนฺตเร สานฺตฺเว, ตํ ปีเต สามเล ติสุฯ

สยมตฺเถพฺยยํ สามํ, สามา จ สาริวายปิฯ

๘๔๐.

ปุเม อาจริยาทิมฺหิ, ครุ มาตาปิตูสฺวปิ;

ครุ ตีสุ มหนฺเต จ, ทุชฺชรา’ลหุเกสุ จฯ

๘๔๑.

อจฺจิเต วิชฺชมาเน จ, ปสตฺเถ สจฺจ สาธุสุ;

ขินฺเน จ สมิเต เจว, สนฺโตภิเธยฺยลิงฺคิโกติฯ

 

อิติ คาถาอเนกตฺถวคฺโคฯ

 


... คาถาทฺธาเนกตฺถวคฺค

 

๘๔๒.

เทโว วิสุทฺธิเทวาโท, เมฆ มจฺจุ นเภสุ จ;

อโถปิ ตรุเณ สตฺเต, โจเรปิ มาณโว ภเวฯ

๘๔๓.

อาทิ โกฏฺฐาส โกฏีสุ, ปุรโต’คฺคํ วเร ตีสุ;

ปจฺจนีโก’ตฺตเมสฺว’ญฺเญ, ปจฺฉาภาเค ปโร ติสุฯ

๘๔๔.

โยนิ กาม สิริ’สฺสเร, ธมฺมุ’ยฺยาม ยเส ภคํ;

อุฬาโร ตีสุ วิปุเล, เสฏฺเฐ จ มธุเร สิยาฯ

 

๘๔๕.

สมฺปนฺโน ตีสุ สมฺปุณฺเณ, มธุเร จ สมงฺคินิ;

สงฺขา ตุ ญาเณ โกฏฺฐาส-, ปญฺญตฺติคณเนสุ จฯ

๘๔๖.

ฐานํ อิสฺสริโย’กาส-, เหตูสุ ฐิติโมฺปิ จ;

อโถ มาเน ปกาเร จ, โกฏฺฐาเส จ วิโธ ทฺวิสุฯ

๘๔๗.

ปญฺโญ’ปวาส ขนฺตีสุ, ทโม อินฺทฺริยสํวเร;

ญาเณ จ โสมนสฺเส จ, เวโท ฉนฺทสิ โจ’จฺจเตฯ

๘๔๘.

ขนฺธโกฏฺฐาส, ปสฺสาว-, มคฺคเหตูสุ โยนิ สา;

กาเล ตุ กูเล สีมายํ, เวลา ราสิมฺหิ ภาสิตาฯ

๘๔๙.

โวหาโร สทฺท ปณฺณตฺติ-, วณิชฺชา เจตนาสุ จ;

นาโค ตุรคหตฺถีสุ, นาครุกฺเข ตถุ’ตฺตเมฯ

๘๕๐.

เสฏฺฐา’สหาย สงฺขฺยา’ญฺญ-, ตุลฺเยเสฺว’โก ติลิงฺคิโก;

ราเค ตุ มานโส จิตฺตา-, รหตฺเตสุ จ มานสํฯ

๘๕๑.

มูลํ เภ สนฺติเก มูล-, มูเล เหตุมฺหิ ปาภเต;

รูปาทฺยํ’ส ปกณฺเฑสุ, ขนฺโธ ราสิ คุเณสุ จฯ

๘๕๒.

อารมฺโภ วีริเย กมฺเม, อาทิกมฺเม วิโกปเน;

อโถ หทยวตฺถุมฺหิ, จิตฺเต จ หทยํ อุเรฯ

๘๕๓.

ปจฺฉาตาปา’นุพนฺเธสุ, ราคาโท’นุสโย ภเว;

มาตงฺคมุทฺธปิณฺเฑ ตุ, ฆเฏ กุมฺโภ ทสมฺพเณฯ

๘๕๔.

ปริวาโร ปริชเน, ขคฺคโกเส ปริจฺฉเท;

อาลมฺพโร ตุ สารมฺเภ, เภริเภเท จ ทิสฺสติฯ

๘๕๕.

ขโณ กาลวิเสเส จ, นิพฺยาปารฏฺฐิติมฺหิ จ;

กุเล ตฺว’ภิชโน วุตฺโต, อุปฺปตฺติภูมิโมฺปิ จฯ

๘๕๖.

อาหาโร กพฬีการา-, หาราทีสุ จ การเณ;

วิสฺสาเส ยาจนายญฺจ, เปเม จ ปณโย มโตฯ

๘๕๗.

ณาโท สทฺธา จีวราทิ-, เหตฺวา’ธาเรสุ ปจฺจโย;

กีฬาทิพฺพวิหาราโท, วิหาโร สุคตาลเยฯ

๘๕๘.

สมตฺถเน มโต จิตฺเต-, กคฺคตายํ สมาธิ;

โยโค สงฺคติ กามาโท, ฌาโน’ปาเยสุ ยุตฺติยํฯ

๘๕๙.

โภโค สปฺปผณ’งฺเคสุ, โกฏิลฺเล ภุญฺชเน ธเน;

ภูมิภาเค กิเลเส จ, มเล จา’งฺคณ มุจฺจเตฯ

๘๖๐.

ธนาทิทปฺเป ปญฺญาย, อภิมาโน มโตถ จ;

อปเทโส นิมิตฺเต จ, ฉเล จ กถเน มโตฯ

๘๖๑.

จิตฺเต กาเย สภาเว จ, โส อตฺตา ปรม’ตฺตนิ;

อถ คุมฺโพ จ ถมฺพสฺมึ, สมูเห พลสชฺชเนฯ

๘๖๒.

อนฺโตฆเร กุสูเล จ, โกฏฺโฐ นฺโตกุจฺฉิยํ ปฺยถ;

โสปานงฺคมฺหิ อุณฺหีโส, มกุเฏ สีสเวฐเนฯ

๘๖๓.

นิยฺยาเส เสขเร ทฺวาเร, นิยฺยูโห นาคทนฺตเก;

อโถ สิขณฺเฑ ตูณีเร, กลาโป นิกเร มโตฯ

๘๖๔.

จูฬา สํยตเกเสสุ, มกุเฏ โมฬิ จ ทฺวิสุ;

สงฺโข ตฺว’นิตฺถิยํ กมฺพุ-, นลาฏ’ฏฺฐีสุ โคปฺผเกฯ

๘๖๕.

ปกฺโข กาเล พเล สาธฺเย, สขีวาเชสุ ปงฺคุเล; (สขีวาเธสุ)

เทเส’ณฺณเว ปุเม สินฺธุ, สริตายํ ส นาริยํฯ

๘๖๖.

คเช กเรณุ ปุริเส, โส หตฺถินิย มิตฺถิยํ;

รตเน วชิโร นิตฺถี, มณิเวธิ’นฺทเหติสุฯ

๘๖๗.

วิสาณํ ตีสุ มาตงฺค-, ทนฺเต จ ปสุสิงฺคเก;

โกฏิยํ ตุ มโต โกโณ, ตถา วาทิตฺตวาทเนฯ

๘๖๘.

วณิปฺปเถ จ นคเร, เวเท จ นิคโมถ จ;

วิวาทาโท’ธิกรณํ, สิยา’ธาเร จ การเณฯ

๘๖๙.

ปสุมฺหิ วสุธายญฺจ, วาจาโท โค ปุมิตฺถิยํ;

หริเต ตุ สุวณฺเณ จ, วาสุเทเว หรี’ริโตฯ

๘๗๐.

อายตฺเต ปริวาเร จ, ภริยายํ ปริคฺคโห;

อุตฺตํโส ตฺว’วตํโส จ, กณฺณปูเร จ เสขเรฯ

๘๗๑.

วิชฺชุยํ วชิเร เจวา-, สนิ’ตฺถิปุริเส ปฺยถ;

โกเณ สงฺขฺยาวิเสสสฺมึ, อุกฺกํเส โกฏิ นาริยํฯ

๘๗๒.

จูฬา ชาลา ปธาน’คฺค-, โมรจูฬาสุ สา สิขา;

สปฺปทาฐาย มาสี’ตฺถี, อิฏฺฐสฺสา’สีสนายปิฯ

๘๗๓.

วสา วิลีน เตลสฺมิ, วสคา วญฺฌคาวิสุ;

อภิลาเส ตุ กิรเณ, อภิสงฺเค รุจิ’ตฺถิยํฯ

๘๗๔.

สญฺญา สญฺชานเน นาเม, เจตนายญฺจ ทิสฺสติ;

อํเส สิปฺเป กลา กาเล, ภาเค จนฺทสฺส โสฬเสฯ

๘๗๕.

พีชโกเส ฆรกูเฏ, กณฺณภูสาย กณฺณิกา;

อาคามิกาเล ทีฆตฺเต, ปภาเว จ มตายติ

๘๗๖.

อุณฺณา เมสาทิโลเม, , ภูมชฺเฌ โรมธาตุยํ;

วารุณี ตฺวิตฺถิยํ วุตฺตา, นฏฺฏกีมทิราทิสุฯ

๘๗๗.

กฺริยจิตฺเต จ กรเณ, กิริยํ กมฺมนิ กฺริยา;

สุนิสายํ ตุ กญฺญาย, ชายาย จ วธู มตาฯ

๘๗๘.

ปมาณิ’สฺสริเย มตฺตา, อกฺขราวยเว’ปฺปเก;

สุตฺตํ ปาวจเนริฏฺเฐ, ตนฺเต ตํ สุปิเต ติสุฯ

๘๗๙.

ราชลิงฺโค’สภงฺเคสุ, รุกฺเข จ กกุโท ปฺยถ;

นิมิตฺต’กฺขร สูเปสุ, พฺยญฺชนํ จิหเน ปเทฯ

๘๘๐.

โวหาเร เชตุมิจฺฉายํ, กีฬาโท จาปิ เทวนํ

ภริยายํ ตุ เกทาเร, สรีเร เขตฺต มีริตํฯ

๘๘๑.

สุสฺสูสายญฺจ วิญฺเญยฺยํ, อิสฺสาภฺยาเส ปฺยุ’ปาสนํ;

สูลํ ตุ นิตฺถิยํ เหติ-, เภเท สํกุรุชาสุ จฯ (สงฺกุรุชาสุ)

๘๘๒.

ตนฺติ วีณาคุเณ, ตนฺตํ, มุขฺยสิทฺธนฺตตนฺตุสุ;

รถาทฺยงฺเค ตุ จ ยุโค, กปฺปมฺหิ ยุคเล ยุคํฯ

๘๘๓.

อิตฺถิปุปฺเผ จ เรณุมฺหิ, รโช ปกติเช คุเณ;

นฺยาสปฺปเณ ตุ ทานมฺหิ, นิยฺยาตน มุทีริตํฯ

๘๘๔.

ครุ’ปายา’วตาเรสุ, ติตฺถํ ปูตมฺพุ ทิฏฺฐิสุ;

ปณฺฑเก โชติ นกฺขตฺต, รํสีสฺว’คฺคิมฺหิ โชติ โสฯ

๘๘๕.

กณฺโฑ นิตฺถี สเร ทณฺเฑ, วคฺเค จาวสเร ปฺยถ;

อุทฺธํพาหุทฺวโมาเน, สูรตฺเตปิ จ โปริสํ

๘๘๖.

อุฏฺฐานํ โปริเส’หาสุ, นิสินฺนาทฺยุ’คฺคเม ปฺยถ;

อนิสฺสยมหีภาเค, ตฺวิ’รีณํ อูสเร สิยาฯ

๘๘๗.

อาราธนํ สาธเน จ, ปตฺติยํ ปริโตสเน;

ปธาเน ตุ จ สานุมฺหิ, วิสาเณ สิงฺค มุจฺจเตฯ

๘๘๘.

ทิฏฺฐา’ทิมคฺเค ญาณ’กฺขิกฺ-, ขณ ลทฺธีสุ ทสฺสนํ;

เหเม ปญฺจสุวณฺเณ จ, นิกฺโข นิตฺถี ปสาธเนฯ

๘๘๙.

ติถิเภเท จ สาขาทิ-, ผฬุมฺหิ ปพฺพ มุจฺจเต;

นาคโลเก ตุ ปาตาลํ, ภาสิตํ พลวามุเขฯ

๘๙๐.

กามเช โกปเช โทเส, พฺยสนญฺจ วิปตฺติยํ;

อโถ’ปกรเณ สิทฺธิ-, การเกสุ จ สาธนํ

๘๙๑.

ตีสฺวีริโต ทานสีเล, วทญฺญู วคฺคุวาทินิ; (ตีสฺวิโต)

ปุรกฺขโต ภิสิตฺเต จ, ปูชิเต ปุรโตกเตฯ

๘๙๒.

มนฺโท ภาคฺยวิหีเน จา-, ปฺปเก มูฬฺหา’ปฏูสฺวปิ;

วุทฺธิยุตฺเต สมุนฺนทฺเธ, อุปฺปนฺเน อุสฺสิตํ ภเวฯ

๘๙๓.

รถงฺเค’กฺโข สุวณฺณสฺมึ, ปาสเก, อกฺข มินฺทฺริเย;

สสฺสเต จ ธุโว ตีสุ, ธุวํ ตกฺเก จ นิจฺฉิเตฯ

๘๙๔.

หเร สิโว, สิวํ ภทฺท-, โมกฺเขสุ, ชมฺพุเก สิวา;

เสนายํ สตฺติยญฺเจว, ถูลตฺเต จ พลํ ภเวฯ

๘๙๕.

สงฺขฺยา นรกเภเทสุ, ปทุมํ วาริเช ปฺยถ;

เทวเภเท วสุ ปุเม, ปณฺฑกํ รตเน ธเนฯ

๘๙๖.

นิพฺพานํ อตฺถคมเน, อปวคฺเค สิยาถ จ;

เสตมฺพุเช ปุณฺฑรีกํ, พฺยคฺเฆ รุกฺขนฺตเร ปุเมฯ

๘๙๗.

อุปหาเร พลิ ปุเม, กรสฺมิจา’สุรนฺตเร;

สุกฺกํ ตุ สมฺภเว สุกฺโก, ธวเล กุสเล ติสุฯ

๘๙๘.

ทาโย ทาเน วิภตฺตพฺพ-, ธเน จ ปิตุนํ วเน;

ปภุตฺตา’ยตฺตตา’ยตฺตา-, ภิลาเสสุ วโส ภเวฯ

๘๙๙.

ปริภาสน มกฺโกเส, นิยเม ภาสเนถ จ;

ธนมฺหิ เสฬนํ โยธ-, สีหนาทมฺหิ ทิสฺสติฯ

๙๐๐.

ปภโว ชาติเหตุมฺหิ, ฐาเน จาทฺยุปลทฺธิยํ;

อโถ’ตุ นาริปุปฺผสฺมิ, เหมนฺตาทิมฺหิ จ ทฺวิสุฯ

๙๐๑.

กรณํ สาธกตเม, กฺริยาคตฺเตสุ อินฺทฺริเย;

ตาโล ตุ กุญฺจิกายญฺจ, ตูริยงฺเค ทุมนฺตเรฯ

๙๐๒.

ปุปฺเผ ผเล จ ปสโว, อุปฺปาเท คพฺภโมจเน;

คายเน คายเก อสฺเส, คนฺธพฺโพ เทวตานฺตเรฯ

๙๐๓.

วินา ปุปฺผํ ผลคฺคาหิ-, รุกฺเข รุกฺเข วนปฺปติ;

อาหเต เหมรชเต, รูปิยํ รชเตปิ จฯ

๙๐๔.

ขคาทิพนฺธเน ปาโส, เกสปุพฺโพ จเย ปฺยถ;

ตารา’กฺขิมชฺเฌ นกฺขตฺเต, ตาโร อุจฺจตรสฺสเรฯ

๙๐๕.

ปตฺเต จ โลหเภทสฺมิ, กํโส จตุกหาปเณ;

มชฺฌิโม เทหมชฺฌสฺมิ, มชฺฌภเว จ โส ติสุฯ

๙๐๖.

อาเวสนํ ภูตาเวเส, สิปฺปสาลาฆเรสุ จ;

โสภาสมฺปตฺตีสุ สิรี, ลกฺขีตฺถี เทวตาย จฯ

๙๐๗.

กุมาโร ยุวราเช จ, ขนฺเท วุตฺโต สุสุมฺหิ จฯ

อถา’นิตฺถี ปวาโฬ, มณิเภเท ตถา’งฺกุเรฯ

๙๐๘.

ปโณ เวตนมูเลสุ, โวหาเร จ ธเน มโต;

ปฏิคฺคโห ตุ คหเณ, กถิโต ภาชนนฺตเรฯ

๙๐๙.

อสุเภ จ สุเภ กมฺเม, ภาคฺยํ วุตฺตํ ทฺวเย ปฺยถ;

ปิปฺผลํ ตรุเภเท จ, วตฺถจฺเฉทนสตฺถเกฯ

๙๑๐.

อปวคฺโค ปริจฺจาคา-, วสาเนสุ วิมุตฺติยํ;

ลิงฺคํ ตุ องฺคชาตสฺมิ, ปุมตฺตาทิมฺหิ ลกฺขเณฯ

๙๑๑.

จาเค สภาเว นิมฺมาเน, สคฺโคชฺฌาเย ทิเวปฺยถ;

โรหิโต โลหิเต มจฺฉ-, เภเท เจว มิคนฺตเรฯ

๙๑๒.

นิฏฺฐา นิปฺผตฺติยํ เจวา-, วสานมฺหิ อทสฺสเน;

กณฺฏโก ตุ สปตฺตสฺมิ, รุกฺขงฺเค โลมหํสเนฯ

๙๑๓.

มุขฺโย’ปาเยสุ วทเน, อาทิสฺมิ มุขมีริตํ;

ทพฺพํ ภพฺเพ คุณาธาเร, วิตฺเต จ พุธทารุสุฯ

๙๑๔.

มานํ ปมาเณ ปตฺถาโท, มาโน วุตฺโต วิธาย จ;

อโถ ปริสฺสเม วุตฺโต, วายาโม วีริเยปิ จฯ

๙๑๕.

สโรรุเห สตปตฺตํ, สตปตฺโต ขคนฺตเร;

ฉิทฺเท ตุ ฉิทฺทวนฺเต จ, สุสิรํ ตูริยนฺตเรฯ

๙๑๖.

เอกสฺมิ สทิเส สนฺเต, สมานํ วาจฺจลิงฺคิกํ;

อโถ คารวภีตีสุ, สํเวเค สมฺภโม มโตฯ

๙๑๗.

ชุณฺหา จนฺทปฺปภายญฺจ, ตทุเปตนิสาย จ;

วิมานํ เทวตาวาเส, สตฺตภูมิฆรมฺหิ จฯ

๙๑๘.

มาเส เชฏฺโฐติวุทฺธา’ติ-, ปฺปสตฺเถสุ จ ตีสุ โส;

ธมฺเม จ มงฺคเล เสยฺโย, โส ปสตฺถตเร ติสุฯ

๙๑๙.

อาทิจฺจาทิมฺหิ คหเณ, นิพนฺเธ จ ฆเร คโห;

กาโจ ตุ มตฺติกาเภเท, สิกฺกายํ นยนามเยฯ

๙๒๐.

ตีสุ คามณิ เสฏฺฐสฺมิ, อธิเป คามเชฏฐเก;

พิมฺพํ ตุ ปฏิพิมฺเพ จ, มณฺฑเล พิมฺพิกาผเลฯ

๙๒๑.

ภาชนาทิ ปริกฺขาเร, ภณฺฑํ มูลธเนปิ จ;

มคฺโค ตฺวริยมคฺเค จ, สมฺมาทิฏฺฐาทิเก ปเถฯ

๙๒๒.

สมา วสฺเส, สโม เขท-, สนฺตีสุ, โส นิเภ ติสุ;

จาเปตฺวิสฺสาส,มุสุโน, อิสฺสาโส เขปกมฺหิ จฯ

๙๒๓.

พาโล ตีสฺวา’ทิวยสา-, สมงฺคินิ อปณฺฑิเต;

รตฺตํ ตุ โสณิเต ตมฺพา-, นุรตฺตรญฺชิเต ติสุฯ

๙๒๔.

ตเจ กาเย จ ตนฺวิตฺถี, ตีสฺว’ปฺเป วิรเฬ กิเส;

อุตุเภเท ตุ สิสิโร, หิเม โส สีตเล ติสุฯ

๙๒๕.

สกฺขรา คุฬเภเท จ, กถเลปิ จ ทิสฺสติ;

อนุคฺคเห ตุ สงฺเขเป, คหเณ สงฺคโห มโตฯ

๙๒๖.

ทกฺเข จ ติขิเณ พฺยตฺเต, โรคมุตฺเต ปฏุตฺติสุ;

ราชา ตุ ขตฺติเย วุตฺโต, นรนาเถ ปภุมฺหิ จฯ

๙๒๗.

ขลญฺจ ธญฺญกรเณ, กกฺเก นีเจ ขโล ภเว;

อถุ’ปฺปาเท สมุทโย, สมูเห ปจฺจเยปิ จฯ

๙๒๘.

พฺรหฺมจารีคหฏฺฐาโท, อสฺสโม จ ตโปวเน;

ภยงฺกเร ตุ กฐิเน, กุรูโร ตีสุ นิทฺทเยฯ

๙๒๙.

กนิฏฺโฐ กนิโย ตีสุ, อตฺยปฺเป’ติยุเว ปฺยถ;

สีฆมฺหิ ลหุ ตํ อิฏฺฐ-, นิสฺสารา’ครุสุตฺติสุฯ

๙๓๐.

อธโร ตีสฺวโธ หีเน, ปุเม ทนฺตจฺฉเท ปฺยถ;

สุสฺสูสา โสตุ มิจฺฉาย, สา ปาริจริยาย จฯ

๙๓๑.

หตฺโถ ปาณิมฺหิ รตเน, คเณ โสณฺฑาย ภนฺตเร;

อาวาเฏ อุทปาเน จ, กูโป กุมฺเภ จ ทิสฺสติฯ

๙๓๒.

อาโท ปธาเน ปฐมํ, ปมุขญฺจ ติลิงฺคิกํ;

วชฺชเภเท จ วิตตํ, ตํ วิตฺถาเร ติลิงฺคิกํฯ

๙๓๓.

สาโร พเล ถิรํเส จ, อุตฺตเม โส ติลิงฺคิโก;

ภาโร ตุ ขนฺธภาราโท, ทฺวิสหสฺสปเลปิ จฯ

๙๓๔.

มนฺทิเร โรคเภเท จ, ขโย อปจยมฺหิ จ;

วาโฬ ตุ สาปเท สปฺเป, กุรูเร โส ติลิงฺคิโกฯ

๙๓๕.

สาโล สชฺชทฺทุเม รุกฺเข, สาลาเคเห จ ทิสฺสติ;

โสเต ตุ สวนํ วุตฺตํ, ยชเน สุติยมฺปิ จฯ

๙๓๖.

ตีสุ ปโต ปเรโต, มเต จ เปตโยนิเช;

ขฺยาเต ตุ หฏฺฺเฐ วิญฺญาเต, ปตีตํ วาจฺจลิงฺคิกํฯ

๙๓๗.

อธิปฺปาเย จ อาธาเร, อาสโย กถิโต ถ จ;

ปตฺตํ ปกฺเข ทเล ปตฺโต, ภาชเน โส คเต ติสุฯ

๙๓๘.

กุสเล สุกตํ สุฏฺฐุ-, กเต จ สุกโต ติสุ;

ตปสฺสี ตฺว’นุกมฺปายา-, รเห วุตฺโต ตโปธเนฯ

๙๓๙.

ตีสุ สุราทิโลลสฺมึ, โสณฺโฑ หตฺถิกเร ทฺวิสุ;

อสฺสาทเน ตุ รสนํ, ชิวฺหายญฺจ ธนิมฺหิ จฯ

๙๔๐.

ปณีโต ตีสุ มธุเร, อุตฺตเม วิหิเต ปฺยถ;

อญฺชเส วิสิขายญฺจ, ปนฺติยํ วีถิ นาริยํฯ

๙๔๑.

ปาปสฺมิ คคเน ทุกฺเข, พฺยสเน จา’ฆ มุจฺจเต;

สมูเห ปฏลํ เนตฺต-, โรเค วุตฺตํ ฉทิมฺหิ จฯ

๙๔๒.

สนฺธิ สงฺฆฏฺฏเน วุตฺโต, สนฺธิ’ตฺถิ ปฏิสนฺธิยํ;

สตฺตนฺนํ ปูรเณ เสฏฺเฐ-, ติสนฺเต สตฺตโม ติสุฯ

๙๔๓.

โอชา ตุ ยาปนายญฺจ, โอโช ทิตฺติ พเลสุ จ;

อโถ นิสามนํ วุตฺตํ, ทสฺสเน สวเนปิ จฯ

๙๔๔.

คพฺโภ กุจฺฉิฏฺฐสตฺเต จ, กุจฺฉิ โอวรเกสุ จ;

ขณฺฑเน ตฺว’ปทานญฺจ, อิติวุตฺเต จ กมฺมนิฯ

๙๔๕.

จิตฺตเก รุกฺขเภเท จ, ติลโก ติลกาฬเก;

สีลาโท ปฏิปตฺติ’ตฺถี, โพเธ ปตฺติ ปวตฺติสุฯ

๙๔๖.

อสุมฺหิ จ พเล ปาโณ, สตฺเต หทยคา’นิเล; (อายุมฺหิ)

ฉนฺโท วเส อธิปฺปาเย, เวเท’จฺฉา’นุฏฺฐุภาทิสุฯ

๙๔๗.

กาโมฆาโท สมูหสฺมิ, โอโฆ เวเค ชลสฺส จ;

กปาลํ สิรสฏฺฐิมฺหิ, ฆฏาทิ สกเลปิ จฯ

๙๔๘.

เวณฺวาทิสาขาชาลสฺมึ, ลคฺคเกเส ชฏา’ลเย;

สรณํ ตุ วเธ เคเห, รกฺขิตสฺมิญฺจ รกฺขเณฯ

๙๔๙.

ถิยํ กนฺตา ปิเย กนฺโต, มนุญฺเญ โส ติลิงฺคิโก;

ควกฺเข ตุ สมูเห จ, ชาลํ มจฺฉาทิพนฺธเนฯ

๙๕๐.

ปุจฺฉายํ ครหายญฺจา-, นิยเม กึ ติลิงฺคิกํ;

สสทฺเธ ตีสุ นิวาเป, สทฺธํ สทฺธา จ ปจฺจเยฯ

๙๕๑.

พีชํ เหตุมฺหิ อฎฺฐิสฺมึ, องฺคชาเต จ ทิสฺสติ;

ปุพฺโพ ปูเยคฺคโต อาโท, โส ทิสาโท ติลิงฺคิโกฯ

๙๕๒.

ผลจิตฺเต เหตุกเต, ลาเภ ธญฺญาทิเก ผลํ;

อาคมเน ตุ ทีฆาทิ-, นิกายสฺมึ จ อาคโม

๙๕๓.

สนฺตาโน เทวรุกฺเข จ, วุตฺโต สนฺตติยํ ปฺยถ;

อุตฺตรวิปรีเต จ, เสฎฺเฐ จานุตฺตรํ ติสุฯ

๙๕๔.

สตฺติสมฺปตฺติยํ วุตฺโต, กนฺติมตฺเต จ วิกฺกโม;

ฉายา ตุ อาตปาภาเว, ปฎิพิมฺเพ ปภาย จฯ

๙๕๕.

คิมฺเห ฆมฺโม นิทาโฆ, อุณฺเห เสทชเล ปฺยถ;

กปฺปนํ กนฺตเน วุตฺตํ, วิกปฺเป สชฺชเน ถิยํฯ

๙๕๖.

องฺโค เทเส วปุมฺห’งฺคํ, ตถา’วโวเหตุสุ;

เทวาลเย จ ถูปสฺมิ, เจติยํ เจติยทฺทุเมฯ

๙๕๗.

สชฺชโน สาธุปุริเส, สชฺชนํ กปฺปเน ปฺยถ;

สุปินํ สุปิเน สุตฺต-, วิญฺญาเณ ตมนิตฺถิยํฯ

๙๕๘.

ปจฺจกฺเข สนฺนิธาเน จ, สนฺนิธิ ปริกิตฺติโต;

ภิยฺโย พหุตรตฺเถ โส, ปุนรตฺเถ’พฺยยํ ภเวฯ

๙๕๙.

วิสลิตฺตสเร ทิทฺโธ, ทิทฺโธ ลิตฺเต ติลิงฺคิโก;

วาเส ธูมาทิสงฺขาเร-, ธิวาโส สมฺปฏิจฺฉเนฯ

๙๖๐.

วุตฺโต วิสารโท ตีสุ, สุปฺปคพฺเภ จ ปณฺฑิเต;

อถ สิตฺถํ มธุจฺฉิฏฺเฐ, วุตฺตํ โอทนสมฺภเวฯ

๙๖๑.

ทฺรเว วณฺเณ รสเภเท, กสาโย สุรภิมฺหิ จ;

อโถ อุคฺคมนํ วุตฺตํ, อุปฺปตฺตุ’ทฺธคตีสุ จฯ

๙๖๒.

ลูเข นิฏฺฐุรวาจายํ, ผรุสํ วาจฺจลิงฺคิกํ;

ปวาโห ตฺว’มฺพุเวเค จ, สนฺทิสฺสติ ปวตฺติยํฯ

๙๖๓.

นิสฺสเย ตปฺปเร อิฏฺเฐ, ปรายณปทํ ติสุ;

กวเจ วารวาเณ จ, นิมฺโมเกปิ จ กญฺจุโก

๙๖๔.

โลหเภเท มตํ ตมฺพํ, ตมฺโพ รตฺเต ติลิงฺคิโก;

ตีสุ ตฺว’วสิตํ ญาเต, อวสานคเต มตํฯ

๙๖๕.

โพธเน จ ปทาเน จ, วิญฺเญยฺยํ ปฏิปาทนํ;

เสเล นิชฺชลเทเส จ, เทวตาสุ มรู’ริโตฯ

๙๖๖.

สตฺถํ อายุธ คนฺเถสุ, โลเห สตฺโถ จ สญฺจเย;

ชีวิกายํ วิวรเณ, วตฺตเน วุตฺติ นาริยํฯ

๙๖๗.

วีริเย สูรภาเว จ, กถียติ ปรกฺกโม;

อถ กมฺพุ มโต สงฺเข, สุวณฺเณ วลเยปิ จฯ

๙๖๘.

สโร กณฺเฑ อการาโท, สทฺเท วาปิมฺหิ’นิตฺถิยํ;

ทุปฺผสฺเส ติขิเณ ตีสุ, คทฺรเภ กกเจ ขโร

๙๖๙.

สุรายุ’ปทฺทเว กามา-, สวาทิมฺหิ จ อาสโว;

เทเห วุตฺโต รถงฺเค จ, จตุโร’ปธิสู’ปธิ

๙๗๐.

วตฺถุ’ตฺตํ การเณ ทพฺเพ, ภูเภเท รตนตฺตเย;

ยกฺโข เทเว มหาราเช, กุเวรา’นุจเร นเรฯ

๙๗๑.

ทารุกฺขนฺเธ ปีฐิกายํ, อาปเณ ปีฐ มาสเน;

ปริวาเร ปริกฺขาโร, สมฺภาเร จ วิภูสเนฯ

๙๗๒.

โวหารสฺมิญฺจ ฐปเน, ปญฺญตฺติ’ตฺถี ปกาสเน;

ปฏิภานํ ตุ ปญฺญายํ, อุปฏฐิต คิราย จฯ

๙๗๓.

วจนาวยเว มูเล, กถิโต เหตุ การเณ;

อุทเร ตุ ตถา ปาจา-, นลสฺมิ คหณี’ตฺถิยํฯ

๙๗๔.

ปิโย ภตฺตริ, ชายายํ, ปิยา, อิฏฺเฐ ปิโย ติสุ;

ยมราเช ตุ ยุคเฬ, สํยเม จ ยโม ภเวฯ

๙๗๕.

มุทฺทิกสฺส จ ปุปฺผสฺส, รเส ขุทฺเท มธู’ริตํ;

อุลฺโลเจ ตุ จ วิตฺถาเร, วิตานํ ปุนฺนปุํสเกฯ

๙๗๖.

อปวคฺเค จ สลิเล, สุธายํ อมตํ มตํ;

โมเห ตุ ติมิเร สงฺขฺยา-, คุเณ ตม มนิตฺถิยํฯ

๙๗๗.

ขเร จา’การิเย ตีสุ, รสมฺหิ ปุริเส กฏุ;

ปณฺฑเก สุกเต, ปุญฺญํ, มนุญฺเญ ปวเน ติสุฯ

๙๗๘.

รุกฺโข ทุมมฺหิ, ผรุสา-, สินิทฺเธสุ จ โส ติสุ;

อุปฺปตฺติยํ ตุ เหตุมฺหิ, สงฺเค สุกฺเก จ สมฺภโว

๙๗๙.

นิมิตฺตํ การเณ วุตฺตํ, องฺคชาเต จ ลญฺฉเน;

อาทิ สีมาปกาเรสุ, สมีเป’วยเว มโตฯ

๙๘๐.

เวเท จ มนฺตเน มนฺโต, มนฺตา ปญฺญาย มุจฺจเต;

อนโย พฺยสเน เจว, สนฺทิสฺสติ วิปตฺติยํฯ

๙๘๑.

อรุโณ รํสิเภเท จา-, พฺยตฺตราเค จ โลหิเต;

อนุพนฺโธ ตุ ปกตา-, นิวตฺเต นสฺสนกฺขเรฯ

๙๘๒.

อวตาโร’วตรเณ, ติตฺถมฺหิ วิวเร ปฺยถ;

อากาโร การเณ วุตฺโต, สณฺฐาเน อิงฺคิเตปิ จฯ

๙๘๓.

สุทฺทิตฺถิตนเย ขตฺตา, อุคฺโค ติพฺพมฺหิ โส ติสุ;

ปธานํ ตุ มหามตฺเต, ปกตฺยคฺค’ธิตีสุ จฯ

๙๘๔.

กลฺลํ ปภาเต นิโรค-, สชฺชทกฺเขสุ ตีสุ ตํ;

กุหนา กูฏจริยายํ, กุหโน กุหเก ติสุฯ

๙๘๕.

กโปโต ปกฺขิเภเท จ, ทิฏฺโฐ ปาราวเต ถ จ;

สารโท สารทพฺภูเต, อปคพฺเภ มโต ติสุฯ

๙๘๖.

ตีสุ ขเร จ กฐิเน, กกฺกโส สาหสปฺปิเย;

อการิเย ตุ คุยฺหงฺเค, จีเร โกปีน มุจฺจเตฯ

๙๘๗.

มิคเภเท ปฏากายํ, โมเจ จ กทลี’ตฺถิยํ;

ทกฺขิณา ทานเภทสฺมึ, วามโต’ญญมฺหิ ทกฺขิโณฯ

๙๘๘.

ทุติยา ภริยายญฺจ, ทฺวินฺนํ ปูรณิยํ มตา;

อถุปฺปาเท สิยา ธูม-, เกตุ เวสฺสานเรปิ จฯ (อถุปฺปาเต)

๙๘๙.

ภวนิคฺคมเน ยาเน, ทฺวาเร นิสฺสรณํ สิยา;

นิยามโก โปตวาเห, ติลิงฺโค โส นิยนฺตริฯ

๙๙๐.

อปวคฺเค วินาเส จ, นิโรโธ โรธเน ปฺยถ;

ภเย ปฏิภยํ วุตฺตํ, ติลิงฺคํ ตํ ภยํกเรฯ

๙๙๑.

ปิฏกํ ภาชเน วุตฺตํ, ตเถว ปริยตฺติยํ;

ชราสิถิลจมฺมสฺมิ, อุทรงฺเค มตา วลิ(วลี)

๙๙๒.

ภินฺนํ วิทาริเต’ญฺญสฺมึ, นิสฺสิเต วาจฺจลิงฺคิกํ;

อุปชาเป มโต เภโท, วิเสเส จ วิทารเณฯ

๙๙๓.

มณฺฑลํ คามสนฺโทเห, พิมฺเพ ปริธิราสิสุ;

อาณาย มาคเม เลเข, สาสนํ อนุสาสเนฯ

๙๙๔.

อคฺเค ตุ สิขรํ จา’โย-, มยวิชฺฌนกณฺฏเก;

คุณุกฺกํเส จ วิภเว, สมฺปตฺติ เจว สมฺปทา

๙๙๕.

ภูขนฺตีสุ ขมา โยคฺเย, หิเต สกฺเก ขโม ติสุ;

อทฺโธ ภาเค ปเถ กาเล, เอกํเส’ทฺโธ’พฺยยํ ภเว;

อโถ กรีสํ วจฺจสฺมิ, วุจฺจเต จตุรมฺพเณฯ

๙๙๖.

อุสโภ’สธโคเสฏฺเฐ-, สู’สภํ วีสโฏฐิยํ;

เสตุสฺมิ ตนฺติ ปนฺตีสุ, นาริยํ ปาฬิ กถฺยเตฯ

๙๙๗.

กโฏ ชเย’ตฺถินิมิตฺเต, กิลญฺเช โส กเต ติสุ;

มหิยํ ชคตี วุตฺตา, มนฺทิราลินฺทวตฺถุมฺหิฯ (-วตฺถุนิ)

๙๙๘.

วิตกฺเก มถิเต ตกฺโก, ตถา สูจิผเล มโต;

สุทสฺสนํ สกฺกปุเร, ตีสุ ตํ ทุทฺทเส’ตเรฯ

๙๙๙.

ทีโป’นฺตรีป ปชฺโชต-, ปติฏฺฐา นิพฺพุตีสุ จ;

พทฺธนิสฺสิต เสเตสุ, ตีสุ ตํ มิหิเต สิตํ

๑๐๐๐.

ถิยํ ปชาปติ ทาเร, พฺรหฺเม มาเร สุเร ปุเม;

วาสุเทเว’นฺตเก กณฺโห, โส ปาเป อสิเต ติสุฯ

๑๐๐๑.

อุปจาโร อุปฏฐาเน, อาสนฺเน อญฺญโรปเน;

สกฺโก อินฺเท ชนปเท, สากิเย โส ขเม ติสุฯ

๑๐๐๒.

วชฺชเน ปริหาโร, สกฺกาเร เจว รกฺขเณ;

โสตาปนฺนาทิเก อคฺเค, อริโย ตีสุ, ทฺวิเช ปุเมฯ

๑๐๐๓.

สุสุโก สุสุมาเร จ, พาลเก จ อุลูปินิ;

อินฺทีวรํ มตํ นีลุ-, ปฺปเล อุทฺทาลปาทเปฯ

๑๐๐๔.

อสโน ปิยเก กณฺเฑ, ภกฺขเณ ขิปเน’ สนํ;

ยุเค’ธิกาเร วีริเย, ปธาเน จา’นฺติเก ธุโร

๑๐๐๕.

กาเฬ จ ภกฺขิเต ตีสุ, ลวิตฺเต อสิโต ปุเม;

ปวารณา ปฏิกฺเขเป, กถิตา’ชฺเฌสนาย จฯ

๑๐๐๖.

อุมฺมาเร เอสิกตฺถมฺเภ, อินฺทขีโล มโต ถ จ;

โปตฺถกํ มกจิวตฺเถ, คนฺเถ เลปฺยาทิกมฺมนิฯ

๑๐๐๗.

ธญฺญํ สาลฺยาทิเก วุตฺตํ, ธญฺโญ ปุญฺญวติตฺติสุ;

ปาณิ หตฺเถ จ สตฺเต ภู-, สณฺหกรณิยํ มโตฯ

๑๐๐๘.

ตีสุ ปีตํ หลิทฺยาเภ, หฏฺเฐ จ ปายิเต สิยา;

พฺยูโห นิพฺพิทฺธรจฺฉายํ, พลนฺยาเส คเณ มโตฯ

๑๐๐๙.

โลหิตาทิมฺหิ โลเภ จ, ราโค จ รญฺชเน มโต;

ปทโร ผลเก ภงฺเค, ปวุทฺธทริยํ ปิจฯ

๑๐๑๐.

สิงฺฆาฏกํ กเสรุสฺส, ผเล มคฺคสมาคเม;

พหุลายญฺจ เขฬมฺหิ, เอฬา โทเส’ฬ มีริตํฯ

๑๐๑๑.

อาธาโร จา’ธิกรเณ, ปตฺตาธาเร’ ลวาลเก;

กาโร’ คเภเท สกฺกาเร, การา ตุ พนฺธนาลเยฯ

๑๐๑๒.

กรกา เมฆปาสาเณ, กรโก กุณฺฑิกาย จ;

ปาปเน จ ปทาติสฺมิ, คมเน ปตฺติ นาริยํฯ

๑๐๑๓.

ฉิทฺทํ รนฺธญฺจ วิวรํ, สุสิเร ทูสเนปิ จ;

มุตฺตา ตุ มุตฺติเก มุตฺตํ, ปสฺสาเว มุจฺจิเต ติสุฯ

๑๐๑๔.

นิเสเธ วารณํ หตฺถิ, ลิงฺค หตฺถีสุ วารโณ;

ทานํ จาเค มเท สุทฺเธ, ขณฺฑเน ลวเน ขเยฯ

๑๐๑๕.

มโนโตเส จ นิพฺพาเน, ตฺถงฺคเม นิพฺพุติ’ตฺถิยํ;

เนคโม นิคมุพฺภูเต, ตถา’ปโณปชีวินิฯ

๑๐๑๖.

หริตสฺมิญฺจ ปณฺเณ จ, ปลาโส กึสุกทฺทุเม;

ปกาโส ปากเฏ ตีสุ, อาโลกสฺมิ ปุเม มโตฯ

๑๐๑๗.

ปกฺกํ ผลมฺหิ, ตํ นาสุมฺ- มุเข ปริณเต ติสุ;

ปิณฺโฑ อาชีวเน เทเห, ปิณฺฑเน โคฬเก มโตฯ

๑๐๑๘.

วฏฺโฏ ปริพฺพเย กมฺมา-, ทิเก, โส วฏฏุเล ติสุ;

ปจฺจาหาเร ปฏิหาโร, ทฺวาเร จ ทฺวารปาลเกฯ

๑๐๑๙.

นาริยํ ภีรุ กถิตา, ภีรุเก โส ติลิงฺคิโก; (สา ติลิงฺคิกา)

วิกฏํ คูถมุตฺตาโท, วิกโฏ วิกเต ติสุฯ

๑๐๒๐.

วามํ สพฺยมฺหิ ตํ จารุ-, วิปรีเตสุ ตีสฺว’ถ;

สงฺขฺยาเภเท สรพฺเย จ, จิหเณ ลกฺข มุจฺจเตฯ (จิหเน)

๑๐๒๑.

เสณี’ตฺถี สมสิปฺปีนํ, คเณ จา’วลิยํ ปิจ; (จาวฬิยมฺปิ จ)

สุธายํ ธูลิยํ จุณฺโณ, จุณฺณญฺจ วาสจุณฺณเกฯ

๑๐๒๒.

เชตพฺเพ’ติปฺปสตฺเถ’ติ-, วุทฺเธ เชยฺยํ ติสู’ริตํ;

ตกฺเก ตุ มถิตํ โหตฺยา-, โลลิเต มถิโต ติสุฯ

๑๐๒๓.

อพฺภุโต’จฺฉริเย ตีสุ, ปเณ เจวา’พฺภุโต ปุเม;

เมจโก ปุจฺฉมูลมฺหิ, กณฺเหปิ เมจโก ติสุฯ

๑๐๒๔.

วสวตฺตี ปุเม มาเร, วสวตฺตาปเก ติสุ;

สมฺภเว จา’สุจิ ปุเม, อเมชฺเฌ ตีสุ ทิสฺสติฯ

๑๐๒๕.

อจฺโฉ อิกฺเก ปุเม วุตฺโต, ปสนฺนมฺหิ ติลิงฺคิโก;

พฬิเส เสลเภเท จ, วงฺโก, โส กุฏิเล ติสุฯ

๑๐๒๖.

กุณปมฺหิ ฉโว เญยฺโย, ลามเก โส ติลิงฺคิโก;

สพฺพสฺมิ สกโล ตีสุ, อทฺธมฺหิ ปุริเส สิยาฯ

๑๐๒๗.

จนฺทคฺคาหาทิเก เจวุ-, ปฺปาโท อุปฺปตฺติยํ ปิจ;

ปทุสฺสเน ปโทโส, กถิโต สํวรีมุเขฯ

๑๐๒๘.

รุธิเร โลหิตํ วุตฺตํ, รตฺตมฺหิ โลหิโต ติสุ;

อุตฺตมงฺเค ปุเม มุทฺธา, มุทฺโธ มูฬฺเห ติลิงฺคิโกฯ

๑๐๒๙.

รฏฺฐมฺหิ วิชิตํ วุตฺตํ, ชิเต จ วิชิโต ติสุ;

ปริตฺตํ ตุ ปริตฺตาเณ, ปริตฺโต ตีสุ อปฺปเกฯ

๑๐๓๐.

กุมฺภณฺโฑ เทวเภเท จ, ทิสฺสติ วลฺลิชาติยํ;

จตุตฺถํเส ปเท ปาโท, ปจฺจนฺตเสลรํสิสุฯ

๑๐๓๑.

วงฺโค โลหนฺตเร วงฺคา, เทเส ปุเม พหุมฺหิ จ;

กมฺมารภณฺฑเภเท จ, ขฏเก มุฏฺฐิ จ ทฺวิสุฯ

๑๐๓๒.

อมฺพณํ โทณิยํ เจ’กา-, ทสโทณปฺปมาณเก;

อธิฏฺฐิติยมาธาเร, ฐาเน’ธิฏฐาน มุจฺจเตฯ

๑๐๓๓.

ปุเม มเหสี สุคเต, เทวิยํ นาริยํ มตา;

อุปทฺทเว อุปสคฺโค, ทิสฺสติ ปาทิเกปิ จฯ

๑๐๓๔.

วกฺกํ โกฏฺฐาสเภทสฺมิ, วกฺโก วงฺเก ติสุ’จฺจเต;

วิชฺชา เวเท จ สิปฺเป จ, ติวิชฺชาโท จ พุทฺธิยํฯ

๑๐๓๕.

สมาธิมฺหิ ปุเม’กคฺโค, นากุเล วาจฺจลิงฺคิโก;

ปชฺชํ สิโลเก, ปชฺโช’ทฺเธ, ปชฺโช ปาทหิเต ติสุฯ (ปชฺชาทฺเธ)

๑๐๓๖.

กตโก รุกฺขเภทสฺมิ, กตโก กิตฺติเม ติสุ;

วิเธยฺเย อสฺสโว ตีสุ, ปุพฺพมฺหิ ปุริเส สิยาฯ

๑๐๓๗.

กลฺยาเณ กถิตํ เขมํ, ตีสุ ลทฺธตฺถรกฺขเณ;

อโถ นิโยชเน วุตฺตํ, การิเยปิ ปโยชนํ

๑๐๓๘.

อสฺสตฺโถ ตีสุ อสฺสาสปฺ-, ปตฺเต, โพธิทฺทุเม ปุเม;

ตีสุ ลุทฺโท กุรูเร จ, เนสาทมฺหิ ปุเม สิยาฯ

๑๐๓๙.

วิลคฺโค ตีสุ ลคฺคสฺมิ, ปุเม มชฺฌมฺหิ ทิสฺสติ;

อฑฺโฒ ตฺวนิตฺถิยํ ภาเค, ธนิมฺหิ วาจฺจลิงฺคิโกฯ

๑๐๔๐.

กฏฐํ ทารุมฺหิ, ตํ กิจฺเฉ, คหเน กสิเต ติสุ;

สสนฺตาเน จ วิสเย, โคจเร’ ชฺฌตฺต มุจฺจเตติฯ

 

อิติ คาถาทฺธาเนกตฺถวคฺโคฯ

 


... คาถาปาทาเนกตฺถวคฺค

 

๑๐๔๑.

ภุวเน จ ชเน โลโก, โมเร ตฺวคฺคิมฺหิ โส สิขี

สิโลโก ตุ ยเส ปชฺเช, รุกฺเข ตุ สามิเก ธโว

๑๐๔๒.

วฏพฺยาเมสุ นิโคฺรโธ, ธงฺโก ตุ วายเส พเก;

วาโร ตฺว’วสรา’เหสุ, กุเจ ตฺวพฺเภ ปโยธโร

๑๐๔๓.

อุจฺฉงฺเค ลกฺขเณ จา’งฺโก, รสฺมิ’ตฺถี ชุติ รชฺชุสุ;

ทิฏฺโฐ’ภาเสสุ อาโลโก, พุทฺโธ ตุ ปณฺฑิเต ชิเนฯ

๑๐๔๔.

สูรํ’สูสุ ปุเม ภานุ, ทณฺโฑ ตุ มุคฺคเร ทเม;

เทวมจฺเฉสฺว’นิมิโส, ปตฺโถ ตุ มานสานุสุฯ

๑๐๔๕.

อาตงฺโก โรค ตาเปสุ, มาตงฺโค สปเจ คเช;

มิโค ปสุ กุรุงฺเคสุ, อุลูกิ’นฺเทสุ โกสิโย

๑๐๔๖.

วิคฺคโห กลเห กาเย, ปุริโส มาณว’ตฺตสุ;

ทายาโท พนฺธเว ปุตฺเต, สิเร สีสํ ติปุมฺหิ จฯ

๑๐๔๗.

พลิหตฺถํ’สูสุ กโร, ทนฺเต วิปฺเป’ณฺฑเช ทฺวิโช;

วตฺตํ ปชฺชา’นนา’จาเร, ธญฺญงฺเค สุขุเม กโณ

๑๐๔๘.

ถมฺโภ ถูณ ชฬตฺเตสุ, สูโป กุมฺมาส พฺยญฺชเน; (ถูนาชฬตฺเตสุ)

คณฺโฑ โผเฏ กโปลมฺหิ, อคฺโฆ มูลฺเย จ ปูชเนฯ

๑๐๔๙.

ปกาโร ตุลฺยเภเทสุ, สกุนฺโต ภาสปกฺขิสุ;

ภาคฺเย วิธิ วิธาเน จ, สเร ขคฺเค จ สายโก

๑๐๕๐.

สารงฺโค จาตเก เอเณ, ปตฺตี ตุ สรปกฺขิสุ;

เสเท ปาโก วิปาเกถ, ภิกฺขุเภเท จเย คโณ

๑๐๕๑.

ราสิ ปุญฺเช จ เมสา’โท, อสฺเส โลเณ จ สินฺธโว;

สํวฏฺเฏ ปลโย นาเส, ปูโค กมุกราสิสุฯ

๑๐๕๒.

อมเต ตุ สุธา เลเป, อภิขฺยา นาม รํสิสุ;

สตฺติ สามตฺถิเย สตฺเถ, มหี นชฺชนฺตเร ภุวิ;

ลีลา กฺริยา วิลาเสสุ, สตฺเต ตุ อตฺรเช ปชา

๑๐๕๓.

ญาเณ ลาเภ อุปลทฺธิ, ปเวณี กุถเวณิสุ;

ปวตฺติ วุตฺติ วตฺตาสุ, เวตเน ภรเณ ภติ

๑๐๕๔.

อาจาเรปิ มริยาทา, ภูติ สตฺตา สมิทฺธิสุ;

โสปฺเป ปมาเท ตนฺที, ยาตฺรา คมน วุตฺติสุฯ

๑๐๕๕.

นินฺทา กุจฺฉา’ปวาเทสุ, กงฺคุ ธญฺญ ปิยงฺคุสุ;

โมกฺเข สิเว สเม สนฺติ, วิภาเค ภตฺติ เสวเนฯ

๑๐๕๖.

อิจฺฉายํ ชุติยํ กนฺติ, รญฺชเน สูรเต รติ;

เคเห วสติ วาเส ถ, นที เสนาสุ วาหินี

๑๐๕๗.

ปตฺเถ นาเฬ จ นาฬิ’ตฺถี, คเณ สมิติ สงฺคเม;

ตณฺหา โลเภ ปิปาสายํ, มคฺค วุตฺตีสุ วตฺตนี

๑๐๕๘.

ปาณฺยงฺเค นาภิ จกฺกนฺเต, ยาเจ วิญฺญตฺติ ญาปเน;

วิตฺติ โตเส เวทนายํ, ฐาเน ตุ ชีวิเต ฐิติ

๑๐๕๙.

ตรงฺเค จา’นฺตเร วีจิ, ธีรตฺเต ธารเณ ธิติ;

ภู ภูมิยญฺจ ภมุเก, สทฺเท เวเท สเว สุติ

๑๐๖๐.

โคตฺตํ นาเม จ วงฺเส ถ, นคเร จ ฆเร ปุรํ;

โอกํ ตุ นิสฺสเย เคเห, กุลํ ตุ โคตฺตราสิสุฯ

๑๐๖๑.

เหเม วิตฺเต หิรญฺญญฺจ, ปญฺญาณํ ตฺว’งฺก วุทฺธิสุ;

อถา’มฺพรญฺจ เข วตฺเถ, คุยฺหํ ลิงฺเค รหสฺยปิฯ

๑๐๖๒.

ตโป ธมฺเม วเต เจว, ปาเป ตฺวา’คุมฺหิ กิพฺพิสํ;

รตนํ มณิ เสฏฺเฐสุ, วสฺสํ หายน วุฏฐิสุฯ

๑๐๖๓.

วนํ อรญฺญ วารีสุ, ขีรมฺหิ ตุ ชเล ปโย;

อกฺขรํ ลิปิโมกฺเขสุ, เมถูนํ สงฺคเม รเตฯ

๑๐๖๔.

โสตํ กณฺเณ ปโยเวเค, ริฏฐํ ปาปา’สุเภสุ จ;

อาคุ ปาปา’ปราเธสุ, เกตุมฺหิ จิหเน ธโช

๑๐๖๕.

โคปุรํ ทฺวารมตฺเตปิ, มนฺทิรํ นคเร ฆเร;

วาจฺจลิงฺคา ปรมิโต, พฺยตฺโต ตุ ปณฺฑิเต ผุเฏฯ

๑๐๖๖.

วลฺลโภ ทยิเต’ชฺฌกฺเข, ชเล ถูโล มหตฺยปิ;

กุรูเร เภรเว ภีโม, โลโล ตุ โลลุเป จเลฯ

๑๐๖๗.

พีภจฺโฉ วิกเต ภีเม, โกมเล ติขิเณ มุทุ; (โกมลาติขิเณ)

อิฏฺเฐ จ มธุเร สาทุ, สาทุมฺหิ มธุโร ปิเยฯ

๑๐๖๘.

สิเต ตุ สุทฺเธ โอทาโต, ทฺวิชิวฺโห สูจกา’หิสุ;

สกฺเก สมตฺโถ สมฺพนฺเธ, สมตฺตํ นิฏฺฐิตา’ขิเลฯ

๑๐๖๙.

สุทฺโธ เกวล ปูเตสุ, ชิฆญฺโญ’นฺตา’ธเมสุ จ;

โปโณ’ปนต นินฺเนสุ, อญฺญ นีเจสุ เจ’ตโร(-ปณต-)

๑๐๗๐.

สุจิ สุทฺเธ สิเต ปูเต, เปสโล ทกฺขจารุสุ;

อธโม กุจฺฉิเต อูเน, อปฺปิเย ปฺยลิโก ภเวฯ

๑๐๗๑.

พฺยาเป อสุทฺเธ สํกิณฺโณ, ภพฺพํ โยคฺเย จ ภาวินิ;

สุขุโม อปฺปกา’ณูสุ, วุทฺโธ เถเร จ ปณฺฑิเตฯ

๑๐๗๒.

สุเภ สาธุมฺหิ ภทฺโท, ตฺยา’โท จ วิปุเล พหุ

ธีโร พุเธ ธิติมนฺเต, เวลฺลิตํ กุฏิเล ธุเตฯ

๑๐๗๓.

วิสโท พฺยตฺต เสเตสุ, ตรุโณ ตุ ยุเว นเว;

โยคฺคํ ยาเน ขเม โยคฺโค, ปิณฺฑิตํ คณิเต ฆเนฯ

๑๐๗๔.

พุเธ’ภิชาโต กุลเช, วุทฺโธ’รูสุ มหลฺลโก;

กลฺยาณํ สุนฺทเร จาปิ, หิโม ตุ สีตเลปิ จฯ

๑๐๗๕.

โลเล ตุ สีเฆ จปโล, วุตฺเต อุทิต มุคฺคเต;

อาทิตฺเต คพฺพิเต ทิตฺโต, ปิฏฐํ ตุ จุณฺณิเตปิ จฯ

๑๐๗๖.

วิคเต วายิเต วีตํ, ภาวิตํ วฑฺฒิเตปิ จ;

ภชฺชิเต ปติเต ภฏฺโฐ, ปุฏโฐ ปุจฺฉิต โปสิเตฯ

๑๐๗๗.

ชาโต ภูเต จเย ชาตํ, ปฏิภาโค สมา’ริสุ;

สูโร วีเร รวิสูเร, ทุฏฺโฐ กุทฺเธ จ ทูสิเตฯ

๑๐๗๘.

ทิฏฺโฐ’ริมฺหิ’กฺขิเต ทิฏฐํ, มูฬฺเห โปเต จ พาลิโส;

นินฺทายํ เขปเน เขโป, นิยโม นิจฺฉเย วเตฯ

๑๐๗๙.

สลากายํ กุโส ทพฺเภ, พาลฺยาโท ตุ ขเย วโย;

เลป คพฺเพสฺว’วเลโป, อณฺฑโช มีนปกฺขิสุฯ

๑๐๘๐.

พิลาเล นกุเล พพฺพุ, มนฺโถ มนฺถนสตฺตุสุ;

วาโล เกเส’สฺสาทิโลเม, สงฺฆาโต ฆาตราสิสุฯ

๑๐๘๑.

โคปคาเม รเว โฆโส, สูโต สารถิวนฺทิสุ;

มาลฺยํ ตุ ปุปฺเผ ตทฺทาเม, วาโห ตุ สกเฏ หเยฯ

๑๐๘๒.

ขเย’จฺจเน จา’ปจโย, กาโล สมยมจฺจุสุ;

เภ ตารกา เนตฺตมชฺเฌ, สีมา’ วธิฏฺฐิตีสุ จฯ

๑๐๘๓.

อาโภโค ปุณฺณตา’วชฺเชสฺ-า’ฬิ’ตฺถี สขิ เสตุสุ;

สตฺเต ถูเล ตีสุ ทฬฺโห, ลตา สาขาย วลฺลิยํฯ

๑๐๘๔.

มุตฺติ’ตฺถี โมจเน โมกฺเข, กาโย ตุ เทห ราสิสุ;

นีเจ ปุถุชฺชโน มูฬฺเห, ภตฺตา สามินิ ธารเกฯ

๑๐๘๕.

สิขาปิญฺเฉสุ สิขณฺโฑ, สตฺเต ตฺว’ตฺตนิ ปุคฺคโล;

สมฺพาโธ สํกเฏ คุยฺเห, นาเส เขเป ปราภโว

๑๐๘๖.

วจฺโจ รูเป กรีเส ถ, ชุติ’ตฺถี กนฺติรํสิสุ;

๑๐๘๗.

ลพฺภํ ยุตฺเต จ ลทฺธพฺเพ, ขณฺเฑ ปณฺเณ ทลํ มตํ;

สลฺลํ กณฺเฑ สลากายํ, สุจิตฺเต ธาวนํ คเต;

ภนฺตตฺเถ วิพฺภโม หาเว, โมโห’วิชฺชาย มุจฺฉเนฯ

๑๐๘๘.

เสโท ฆมฺมชเล ปาเก, โคเฬ อุจฺฉุมเย คุโฬ;

มิตฺเต สหาเย จ สขา, วิภู นิจฺจปฺปภูสุ โสฯ

๑๐๘๙.

ขคฺเค กุรูเร เนตฺติโส, ปรสฺมิ อตฺร ตีสฺว’มุ; (เนตฺตึโส)

กลงฺโก’งฺกา’ปวาเทสุ, เทเส ชนปโท ชเนฯ

๑๐๙๐.

ปชฺเช คาถา วจีเภเท, วํโส ตฺว’นฺวยเวณุสุ;

ยานํ รถาโท คมเน, สรูปสฺมิ อโธ ตลํ

๑๐๙๑.

มชฺโฌ วิลคฺเค เวมชฺเฌ, ปุปฺผํ ตุ กุสุโม’ตุสุ;

สีลํ สภาเว สุพฺพเต, ปุงฺคโว อุสเภ วเรฯ

๑๐๙๒.

โกเส ขคาทิพีเช’ณฺฑํ, กุหรํ คพฺภเร พิเล;

เนตฺติเส คณฺฑเก ขคฺโค, กทมฺโพ ตุ ทุเม จเยฯ

๑๐๙๓.

เภ’เธนุยํ โรหิณี’ตฺถี, วรงฺคํ โยนิยํ สิเร;

อกฺโกเส สปเถ สาโป, ปงฺกํ ปาเป จ กทฺทเมฯ

๑๐๙๔.

โภควตฺยุ’รเค โภคีสฺ-สโร ตุ สิวสามิสุ;

พเล ปภาเว วีริยํ, เตโช เตสุ จ ทิตฺติยํฯ

๑๐๙๕.

ธารา สนฺตติ ขคฺคงฺเค, วานํ ตณฺหาย สิพฺพเน;

ขตฺตา สูเต ปฏิหาเร, วิตฺติ ปีฬาสุ เวทนา

๑๐๙๖.

ถิยํ มติ’จฺฉาปญฺญาสุ, ปาเป ยุทฺเธ รเว รโณ;

ลโว ตุ พินฺทุ’จฺเฉเทสุ, ปลาเล’ ติสเย ภุสํ

๑๐๙๗.

พาธา ทุกฺเข นิเสเธ จ, มูลปเทปิ มาติกา;

เสฺนโห เตเล’ธิกปฺเปเม, ฆรา’เปกฺขาสุ อาลโย

๑๐๙๘.

เกตุสฺมิ เกตนํ เคเห, ฐาเน ภูมิ’ตฺถิยํ ภุวิ;

เลขฺเย เลโข ราชิ เลขา, ปูชิเต ภควา ชิเนฯ

๑๐๙๙.

คทา สตฺเถ คโท โรเค, นิสชฺชา ปีเฐสฺวา’สนํ;

ตถาคโต ชิเน สตฺเต, จเย เทเห สมุสฺสโย

๑๑๐๐.

พิลํ โกฏฺฐาส ฉิทฺเทสุ, วชฺชํ โทเส จ เภริยํ;

กาเล ทีฆญฺชเส’ทฺธานํ, อาลิยํ เสตุ การเณฯ (อาฬิยํ)

๑๑๐๑.

โอกาโส การเณ เทเส, สภา เคเห จ สํสเท;

ยูโป ถมฺเภ จ ปาสาเท, อยนํ คมเน ปเถฯ

๑๑๐๒.

อกฺโก รุกฺขนฺตเร สูเร, อสฺโส โกเณ หเยปิ จ;

อํโส ขนฺเธ จ โกฏฺฐาเส, ชาลํสูสฺว’จฺจิ โน ปุเมฯ

๑๑๐๓.

นาสา’สตฺเตสฺว’ ภาโว, อนฺนโมทน ภุตฺติสุ;

ชีวํ ปาเณ ชเน ชีโว, ฆาโส ตฺว’นฺเน จ ภกฺขเณฯ

๑๑๐๔.

ฉทเน’จฺฉาทนํ วตฺเถ, นิกาโย เคหราสิสุ;

อนฺนาโท อามิสํ มํเส, ทิกฺขา ตุ ยชเน’จฺจเนฯ

๑๑๐๕.

กฺริยายํ การิกา ปชฺเช, เกตุ ตุ จิหเน ธเช;

กุสุมํ ถีรเช ปุปฺเผ, วานเร ตุ พุเธ กวิ

๑๑๐๖.

อธเร ขรเภ โอฏฺโฐ, ลุทฺโท ตุ ลุทฺทเกปิ จ;

กลุสํ ตฺวา’วิเล ปาเป, ปาเป กลิ ปราชเยฯ

๑๑๐๗.

กนฺตาโร วน,ทุคฺเคสุ, จโร จารมฺหิ จญฺจเล;

ชนาวาเส คเณ คาโม, จมฺมํ ตุ ผลเก ตเจฯ

๑๑๐๘.

อาโมโท หาส คนฺเธสุ, จารุ ตุ กนเกปิ จ;

สตฺตายํ ภวนํ เคเห, เลเส ตุ ขลิเต ฉลํ

๑๑๐๙.

เวรํ ปาเป จ ปฏิเฆ, ตโจ จมฺมนิ วกฺกเล;

อุจฺเจ’ธิโรเห อาโรโห, เนตฺตํ วตฺถนฺตร’กฺขิสุฯ

๑๑๑๐.

ปฏิหาเร มุเข ทฺวารํ, เปเต ญาเต มโต ติสุ;

มาโส ปรณฺณ กาเลสุ, นคฺโค ตฺว’เจลเกปิ จฯ

๑๑๑๑.

โทเส ฆาเต จ ปฏิโฆ, มิคาโท ฉคเล ปสุ;

อรูเป จา’วฺหเย นามํ, ทโร ทรถ ภีติสุฯ

๑๑๑๒.

ยาจเน โภชเน ภิกฺขา, ภาเร ตฺว’ติสเย ภโร;

ทพฺพิ’นฺทชายาสุ สุชา, เมเฆ ตฺว’พฺภํ วิหายเสฯ

๑๑๑๓.

โมทโก ขชฺชเภเทปิ, มณิเก รตเน มณิ;

เสลา’ราเมสุ มลโย, สภาว’งฺเกสุ ลกฺขณํ

๑๑๑๔.

หวิ สปฺปิมฺหิ โหตพฺเพ, สิโร เสฏฺเฐ จ มุทฺธนิ;

วิจาเรปิ วิเวโก, สิขรี ปพฺพเต ทุเมฯ

๑๑๑๕.

เวโค ชเว ปวาเห จ, สงฺกุ ตุ ขิลเหติสุ;

นิคฺคหีเต กเณ พินฺทุ, วราโห สูกเร คเชฯ

๑๑๑๖.

เนตฺตนฺเต จิตฺตเก’ปางฺคํ, สิทฺธตฺโถ สาสเป ชิเน;

หาโร มุตฺตาคุเณ คาเห, ขารโก มกุเฬ รเสฯ

๑๑๑๗.

อจฺจโย’ ติกฺกเม โทเส, เสลรุกฺเขสฺว’โค นโค;

สฺวปฺเป’วธารเณ มตฺตํ, อปจิตฺยจฺจเน ขเยฯ

๑๑๑๘.

ฉิทฺโท’ตรเณสฺโว’ตาโร, พฺรหฺเม จ ชนเก ปิตา;

ปิตามโห’ยฺยเก พฺรหฺเม,โปโต นาวาย พาลเกฯ

๑๑๑๙.

รุกฺเข วณฺเณ สุเน โสโณ, สคฺเค ตุ คคเน ทิโว;

วตฺเถ คนฺเธ ฆเร วาโส, จุลฺโล ขุทฺเท จ อุทฺธเนฯ

๑๑๒๐.

กณฺโณ โกเณ จ สวเณ, มาลา ปุปฺเผ จ ปนฺติยํ;

ภาโค ภาคฺเย’กเทเสสุ, กุฏฐํ โรเค’ชปาลเกฯ

๑๑๒๑.

เสยฺยา เสนาสเน เสเน, จุนฺทภณฺฑมฺหิ จ’พฺภโม;

วตฺถาทิโลมฺยํสุ กเร, นิปาโต ปตเน’พฺยเยฯ

๑๑๒๒.

สาขายํ วิฏโป ถมฺเภ, สตฺตุ ขชฺชนฺตเร ทิเส;

สามิโก ปติยิเรสุ, ปฏฺฐานํ คติ เหตุสุฯ

๑๑๒๓.

ราเค รงฺโค นจฺจฏฺฐาเน, ปานํ เปยฺเย จ ปีติยํ;

อิณุ’กฺเขเปสุ อุทฺธาโร, อุมฺมาเร เอฬโก อเชฯ

๑๑๒๔.

ปหาโร โปถเน ยาเม, สรโท หาโยน’ตุสุ;

กุณฺฑิกายา’ฬฺหเก ตุมฺโพ, ปลาโล ตุ ภุสมฺหิ จฯ (ปลาโป)

๑๑๒๕.

มตา’วาเฏ จเย กาสุ-, ปนิสา การเณ รโห;

กาโส โปฏคเล โรเค, โทโส โกเธ คุเณ’ตเรฯ

๑๑๒๖.

ยุตฺยฏฺฏาล’ฏฏิเตสฺว’ฏโฏ, กีฬายํ กานเน ทโว;

อุปฺปตฺติยํ โจ’ปฺปตนํ, อุยฺยานํ คมเน วเนฯ

๑๑๒๗.

โวกาโร ลามเก ขนฺเธ, มูโล’ปทาสุ ปาภตํ;

ทสา’วตฺถา ปฏนฺเตสุ, การณํ ฆาต,เหตุสุฯ

๑๑๒๘.

หตฺถิทาเน มโท คพฺเพ, ฆฏา ฆฏนราสิสุ;

อุปหาโร’ภิหาเรปิ, จโย พนฺธน ราสิสุฯ

๑๑๒๙.

คนฺโธ โถเก ฆายนีเย, จาโค ตุ ทานหานิสุ;

ปาเน ปโมเท ปีติ’ตฺถี, อิเณ คีวา คเลปิ จฯ

๑๑๓๐.

ปติฏฺฐา นิสฺสเย ฐาเน, พลกฺกาเรปิ สาหสํ;

ภงฺโค เภเท ปเฏ ภงฺคํ, ฉตฺตํ ตุ ฉวเกปิ จฯ

๑๑๓๑.

ญาเณ ภุวิ จ ภูริ’ตฺตี, อนงฺเค มทโน ทุเม;

ปมาตริปิ มาตา, เวฐุ’ณีเสสุ เวฐนํ

๑๑๓๒.

มาริโส ตณฺฑุเลยฺเย’ยฺเย, โมกฺโข นิพฺพาน มุตฺติสุ;

อินฺโท’ธิปติ สกฺเกสฺวา-, รมฺมณํ เหตุ โคจเรฯ

๑๑๓๓.

องฺเก สณฺฐาน มากาเร, เขตฺเต วปฺโป ตเฏปิ จ;

สมฺมุตฺยนุญฺญา โวหาเร, สฺว’ถ ลาชาสุ จา’กฺขตํ

๑๑๓๔.

สตฺรํ ยาเค สทาทาเน, โสโม ตุ โอสธิ’นฺทุสุ;

สงฺฆาโต ยุคเคหงฺเค, ขาโร อูเส จ ภสฺมนิฯ

๑๑๓๕.

อาตาโป วีริเย ตาเป, ภาเค สีมาย โอธิ จาติฯ

 

อิติ ปาทาเนกตฺถวคฺโคฯ

อเนกตฺถวคฺโค นิฏฺฐิโตฯ


.. อพฺยยวคฺค

 

... เอกตฺถนิปาตปท

 

๑๑๓๖.

อพฺยยํ วุจฺจเต ทานิ, จิรสฺสํ ตุ จิรํ ตถา;

จิเรน จิรรตฺตาย, สห สทฺธิ สมํ อมาฯ

๑๑๓๗.

ปุนปฺปุนํ อภิณฺหญฺจา, สกิ จา’ภิกฺขณํ มุหุํ;

วชฺชเน ตุ วินา นานา, อนฺตเรน ริเต ปุถุฯ

๑๑๓๘.

พลวํ สุฏฺฐุ จา’ตีวา, ติสเย กิมุต สฺว’ติ;

อโห ตุ กิ กิมู’ ทาหุ, วิกปฺเป กิมุโต’ท จฯ

๑๑๓๙.

อวฺหาเน โภ อเร อมฺโภ, หมฺโภ เร เช’งฺค อาวุโส;

เห หเร ถ กถํ กิสุ, นนุ กจฺจิ นุ กิ สมาฯ

๑๑๔๐.

อธุเน’ตรหี’ทานิ, สมฺปติ อญฺญทตฺถุ ตุ;

ตคฺเฆ’ กํเส สสกฺกญฺจา, ทฺธา กามํ ชาตุ เว หเวฯ

๑๑๔๑.

ยาวตา ตาวตา ยาว, ตาว กิตฺตาวตา ตถา;

เอตฺตาวตา จ กีเว’ติ, ปริจฺเฉทตฺถวาจกา

๑๑๔๒.

ยถา ตถา ยเถเว’วํ, ยถานาม ยถาหิ จ;

เสยฺยถาปฺเย’วเมวํ วา, ตเถว จ ยถาปิ จฯ

๑๑๔๓.

เอวมฺปิ จ เสยฺยถาปิ, นาม โถริวา’ปิ จ;

ปฏิภาคตฺเถ ยถาจ, วิย ตถริวา’ปิ จฯ

๑๑๔๔.

สํ สามญฺจ สยํ จาถ, อาม สาหุ ลหู’ปิ จ;

โอปายิกํ ปติรูปํ, สาธฺเว’วํ สมฺปฏิจฺฉเน

๑๑๔๕.

ยํ ตํ ยโต ตโต เยน, เตเน’ติ การเณ สิยุํ;

อสากลฺเย ตุ จน จิ, นิปฺผเล ตุ มุธา ภเวฯ

๑๑๔๖.

กทาจิ ชาตุ ตุลฺยา’ถ, สพฺพโต จ สมนฺตโต;

ปริโต จ สมนฺตาปิ, อถ มิจฺฉา มุสา ภเวฯ

๑๑๔๗.

นิเสเธ น อโนมา’ลํ, นหิ เจตุ สเจ ยทิ;

อนุกุลฺเย ตุ สทฺธญฺจ, นตฺตํ โทโส ทิวา ตฺว’เห

๑๑๔๘.

อีสํ กิญฺจิ มนํ อปฺเป, สหสา ตุ อตกฺกิเต;

ปุเร คฺคโต ตุ ปุรโต, เปจฺจา’มุตฺรภวนฺตเร

๑๑๔๙.

อโห หี วิมฺหเย ตุณฺหี, ตุ โมเน ถา’วิ ปาตุ จ;

ตงฺขเณ สชฺชุ สปทิ, พลกฺกาเร ปสยฺห จฯ

๑๑๕๐.

สุทํ โข อสฺสุ ยคฺเฆ เว,หา’ทโย ปทปูรเณ;

อนฺตเรน’นฺตรา อนฺโต, วสฺสํ นูน จ นิจฺฉเย

๑๑๕๑.

อานนฺเท สญฺจ ทิฏฺฐา ถ, วิโรธกถเน นนุ;

กามปฺปเวทเน กจฺจิ, อุสูโยปคเม’ตฺถุ จฯ

๑๑๕๒.

เอวา’วธารเณ เญยฺยํ, ยถาตฺตํ ตุ ยถาาตถํ;

นีจํ อปฺเป, มหตฺยุ’จฺจํ, อถ ปาโต ปเค สมาฯ

๑๑๕๓.

นิจฺเจ สทา สนํ ปาโย, พาหุลฺเย พาหิรํ พหิ;

พหิทฺธา พาหิรา พาหฺเย, สีเฆ ตุ สณิกํ ภเวฯ

๑๑๕๔.

อตฺถํ อทสฺสเน ทุฏฺฐุ, นินฺทายํ, วนฺทเน นโม;

สมฺมา สุฏฺฐุ ปสงฺสายํ, อโถ สตฺตาย มตฺถิ จฯ

๑๑๕๕.

สายํ สาเย’ชฺช อตฺรา’เห, สุเว ตุ สฺเว อนาคเต;

ตโต ปเร ปรสุเว, หิยฺโย ตุ ทิวเส คเตฯ

๑๑๕๖.

ยตฺถ ยตฺร ยหิญฺจาถ, ตตฺถ ตตฺร ตหิตหํ;

อโถ อุทฺธญฺจ อุปริ, เหฏฺฐา ตุ จ อโธ สมาฯ

๑๑๕๗.

โจทเน อิงฺฆ หนฺทา’ถ, อารา ทูรา จ อารกา;

ปรมฺมุขา ตุ จ รโห, สมฺมุขา ตฺวา’วิ ปาตุ จฯ

๑๑๕๘.

สงฺสยตฺถมฺหิ อปฺเปว, อปฺเปวนาม นู’ติ จ;

นิทสฺสเน อิติ’ตฺถญฺจ, เอวํ กิจฺเฉ กถญฺจิ จฯ

๑๑๕๙.

หา เขเท สจฺฉิ ปจฺจกฺเข, ธุวํ ถิเร’วธารเณ;

ติโร ตุ ติริยํ จาถ, กุจฺฉายํ ทุฏฺฐุ กุ’จฺจเตฯ

๑๑๖๐.

สุวตฺถิ อาสิฏฺฐตฺถมฺหิ, นินฺทายํ ตุ ธี กถฺยเต;

กุหิญฺจนํ กุหิ กุตฺร, กุตฺถ กตฺถ กหํ กฺว ถฯ

๑๑๖๑.

อิเห’ธา’ตฺร ตุ เอตฺถา’ตฺถ, อถ สพฺพตฺร สพฺพธิ;

กทา กุทาจนํ จาถ, ตทานิ จ ตทา สมาฯ

 

อิติ เอกตฺถนิปาตปทํฯ


..๒ อุปสคฺคปท

 

๑๑๖๒.

อาทิกมฺเม ภุสตฺเถ จ, สมฺภโว’ติณฺณ ติตฺติสุ;

นิโยคิ’สฺสริยปฺปีติ, ทาน ปูชา’คฺค สนฺติสุฯ

๑๑๖๓.

ทสฺสเน ตปฺปเร สงฺเค, ปสงฺสา คติ สุทฺธิสุ;

หิสา ปการนฺโต’ภาว, วิโยคา’วยเวสุ จ;

โป’ปสคฺโค ทิสาโยเค, ปตฺถนา, ธิติอาทิสุฯ

๑๑๖๔.

ปราสทฺโท ปริหานิ, ปราชย คตีสุ จ;

ภุสตฺเถ ปฏิโลมตฺเถ, วิกฺกมา’มสนาทิสุฯ

๑๑๖๕.

นิสฺเสสา’ภาว สนฺยาส, ภุสตฺถ โมกฺข ราสิสุ;

เคหา’เทโส’ปมาหีน, ปสาทนิคฺคตา’จฺจเยฯ

๑๑๖๖.

ทสฺสโน’สานนิกฺขนฺตา, โธภาเคสฺว’วธารเณ;

สามีปฺเย พนฺธเน เฉก, นฺโตภาโค’ปรตีสุ จฯ

๑๑๖๗.

ปาตุภาเว วิโยเค จ, นิเสธาโท นิ ทิสฺสติ;

อโถ นีหรเณ เจวา, วรณาโท จ นี สิยาฯ

๑๑๖๘.

อุทฺธกมฺม วิโยค ตฺต, ลาภ ติตฺติ สมิทฺธิสุ;

ปาตุภาว’จฺจยาภาว, ปพลตฺเต ปกาสเน;

ทกฺข’คฺคตาสุ กถเน, สตฺติโมกฺขาทิเก อุ จฯ

๑๑๖๙.

ทุ กุจฺฉิเต’สทตฺเถสุ, วิรูปตฺเต ปฺยโสภเนฯ

สิยา’ภาวา’สมิทฺธีสุ, กิจฺเฉ จา’นนฺทนาทิเกฯ

๑๑๗๐.

สํ สโมธาน สงฺเขป, สมนฺตตฺต สมิทฺธิสุ;

สมฺมา ภุส สห ปฺปตฺถา, ภิมุขตฺเถสุ สงฺคเต;

วิธาเน ปภเว ปูชา, ปุนปฺปุนกฺริยาทิสุฯ

๑๑๗๑.

วิวิธา’ติสยา’ภาว, ภุสตฺติ’สฺสริยา’จฺจเย;

วิโยเค กลเห ปาตุ, ภาเว ภาเส จ กุจฺฉเนฯ

๑๑๗๒.

ทูรา’นภิมุขตฺเตสุ, โมหา’นวฏฺฐิตีสุ จ;

ปธาน ทกฺขตา เขท, สหตฺถาโท วิ ทิสฺสติฯ

๑๑๗๓.

วิโยเค ชานเน จา’โธ,ภาค นิจฺฉยสุทฺธิสุฯ

อีสทตฺเถ ปริภเว, เทส พฺยาปน หานิสุ;

วโจกฺริยาย เถยฺเย จ, ญาณปฺปตฺตาทิเก อว

๑๑๗๔.

ปจฺฉา ภุสตฺต สาทิสฺยา, นุปจฺฉินฺนา’นุวตฺติสุ;

หีเน จ ตติยตฺถา’โธ, ภาเคสฺว’นุคเต หิเต;

เทเส ลกฺขณ วิจฺเฉ’ตฺถ, มฺภูต ภาคาทิเก อนุ

๑๑๗๕.

สมนฺตตฺเถ ปริจฺเฉเท, ปูชา’ลิงฺคน วชฺชเน;

โทสกฺขาเน นิวาสนา, วญฺญา’ธาเรสุ โภชเน;

โสก พฺยาปน ตตฺเวสุ, ลกฺขณาโท สิยา ปริ

๑๑๗๖.

อาภิมุขฺโ วิสิฏฺฐุ’ทฺธ, กมฺมสารุปฺปวุทฺธิสุ;

ปูชา’ธิก กุลา’สจฺจ, ลกฺขณาทิมฺหิ จาปฺยภิ

๑๑๗๗.

อธิกิ’สฺสร, ปาฐา’ธิ, ฏฺฐาน, ปาปุณเนสฺว’ธิ

นิจฺฉเย โจปริตฺตา’ธิ, ภวเน จ วิเสสเนฯ

๑๑๗๘.

ปฏิทานนิเสเธสุ, วามา’ทานนิวตฺติสุ;

สาทิเส ปฏินิธิมฺหิ, อาภิมุขฺโคตีสุ จฯ

๑๑๗๙.

ปติโพเธ ปติคเต, ตถา ปุนกฺริยาย จ;

สมฺภาวเน ปฏิจฺจตฺเถ, ปตีติ ลกฺขณาทิเก;

สุ โสภเน สุเข สมฺมา, ภุส สุฏฺฐุ สมิทฺธิสุฯ

๑๑๘๐.

อาภิมุขฺย, สมีปา’ทิ, กมฺมา’ลิงฺคน ปตฺติสุ;

มริยาทุ’ทฺธกมฺมิ’จฺฉา, พนฺธนา’ภิวิธีสุ อา

๑๑๘๑.

นิวาสา’วฺหาน คหณ, กิจฺเฉ’สตฺถ นิวตฺติสุ;

อปฺปสาทา’สิ สรณ, ปติฏฺฐา’วิมฺหยาทิสุฯ

๑๑๘๒.

อนฺโตภาว ภุสตฺตา’ติ, สย ปูชาสฺว’ติกฺกเม;

ภูตภาเว ปสงฺสายํ, ทฬฺหตฺถาโท สิยา อติ

๑๑๘๓.

สมฺภาวเน จ ครหา, เปกฺขาสุ จ สมุจฺจเย;

ปญฺเห สงฺวรเณ เจว, อาสีสตฺเถ อปี’ริตํฯ

๑๑๘๔.

นิทฺเทเส วชฺชเน ปูชา, ปคเต วารเณปิ จ;

ปทุสฺสเน จ ครหา, โจริกา’โท สิยา อป

๑๑๘๕.

สมีปปูชา สาทิสฺส, โทสกฺขาโน’ปปตฺติสุ;

ภุสตฺโต’ปคมา’ธิกฺย, ปุพฺพกมฺมนิวตฺติสุ;

คยฺหากาโร’ปริตฺเตสุ, อุเป’ตฺย ’นสนา’ทิเกฯ

 

อิติ อุปสคฺคปทํฯ


... อเนกตฺถนิปาตปท

 

๑๑๘๖.

เอวํ นิทสฺสนา’กาโร, ปมาสุ สมฺปหํสเน;

อุปเทเส จ วจน, ปฏิคฺคาเห’วธารเณ;

ครหาเย’ทมตฺเถ จ, ปริมาเน จ ปุจฺฉเนฯ

๑๑๘๗.

สมุจฺจเย สมาหาเร, นฺวาจเย เจ’ตรีตเร;

ปทปูรณมตฺเต จ, สทฺโท อวธารเณฯ

๑๑๘๘.

อิติ เหตุปกาเรสุ, อาทิมฺหิ จา’วธารเณฯ

นิทสฺสเน ปทตฺถสฺส, วิปลฺลาเส สมาปเนฯ

๑๑๘๙.

สมุจฺจเย โจ’ปมายํ, สงฺสเย ปทปูรเณ;

ววตฺถิตวิภาสายํ, วา’วสฺสคฺเค วิกปฺปเนฯ

๑๑๙๐.

ภูสเน วารเณ จา’ลํ, วุจฺจเต ปริยตฺติยํ;

อโถ’ถา’นนฺตรา’รมฺภ, ปญฺเหสุ ปทปูรเณฯ

๑๑๙๑.

ปสงฺสาครหาสญฺญา, สีการาโท ปิ นาม ถ;

นิจฺฉเย จา’นุมานสฺมิ, สิยา นูน วิตกฺกเนฯ

๑๑๙๒.

ปุจฺฉา’วธารณา’นุญฺญา, สานฺตฺวนา’ลปเน นนุ;

วเต’กํส, ทยา, หาส, เขทา’ลปน, วิมฺหเยฯ

๑๑๙๓.

วากฺยารมฺภ, วิสาเทสุ, หนฺท หาเส’นุกมฺปเน;

ยาว ตุ ตาว สากลฺย, มานา’วธฺยวธารเณฯ

๑๑๙๔.

ปาจี, ปุร, งฺคโตตฺเถสุ, ปุรตฺถา ปฐเม ปฺยถ;

ปพนฺเธ จ จิราตีเต, นิกฏาคามิเก ปุรา

๑๑๙๕.

นิเสธวากฺยาลงฺการา, วธารณปสิทฺธิสุ;

ขลฺวา’สนฺเน ตุ อภิโต ภิมุโข’ภยโตทิเกฯ

๑๑๙๖.

กามํ ยทฺยปิสทฺทตฺเถ, เอกํสตฺเถ จ ทิสฺสติ;

อโถ ปน วิเสสสฺมิ, ตเถว ปทปูรเณฯ

๑๑๙๗.

หิ การเณ วิเสสา’ว, ธารเณ ปทปูรเณ;

ตุ เหตุวชฺเช ตตฺถา’ถ, กุ ปาเป’สตฺถ’กุจฺฉเนฯ

๑๑๙๘.

นุ สงฺสเย จ ปญฺเห ถ, นานา’ เนกตฺถ วชฺชเน;

กิ ตุ ปุจฺฉาชิคุจฺฉาสุ, กํ ตุ วาริมฺหิ มุทฺธนิฯ

๑๑๙๙.

อมา สหสมีเป ถ, เภเท อปฺปฐเม ปุน;

กิรา’นุสฺสวา’รุจิสุ, อุทา’ปฺยตฺเถ วิกปฺปเนฯ

๑๒๐๐.

ปตีจี จริเม ปจฺฉา, สามิ ตฺวทฺเธ ชิคุจฺฉเน;

ปกาเส สมฺภเว ปาตุ, อญฺโญญฺเญ ตุ รโห มิโถ

๑๒๐๑.

หา เขทโสกทุกฺเขสุ, เขเท ตฺว’หห วิมฺหเย;

ภิสาปเน ธี นินฺทายํ, ปิธาเน ติริยํ ติโร

 

อิติ อเนกตฺถนิปาตปทํ

 

... วิภตฺยนฺตปจฺจย

 

๑๒๐๒.

ตุน ตฺวาน ตเว ตฺวา ตุํ, ธา โส ถา กฺขตฺตุ, เมว จ;

โต ถ ตฺร หิญฺจนํ หิหํ, ธิ ห หิ ธ ธุนา รหิฯ

๑๒๐๓.

ทานิ โวทาจนํ ทาชฺช, ถํ ตตฺตํ ชฺฌ ชฺชุ อาทโย;

สมาโส จา’พฺยยีภาโว, ยาเทโส จา’พฺยยํ ภเวติฯ

 

อิติ อพฺยยวคฺโคฯ

สามญฺญกณฺโฑ ตติโยฯ

 

อภิธานปฺปทีปิกา สมตฺตาฯ

 

นิคมน

.

สคฺคกณฺโฑภูกณฺโฑ, ตถา สามญฺญกณฺฑิติฯ

กณฺฑตฺตยานฺวิตา เอสา, อภิธานปฺปทีปิกาฯ

.

ติทิเว มหิยํ ภุชคาวสเถ,

สกลตฺถสมวฺหยทีปนิ’ยํ;

อิห โย กุสโล มติมา ส นโร,

ปฏุ โหติ มหามุนิโน วจเนฯ

.

ปรกฺกมภุโช นาม, ภูปาโล คุณภูสโนฯ

ลงฺกายมาสิ เตชสฺสี, ชยี เกสริวิกฺกโมฯ

.

วิภินฺนํ จิรํ ภิกฺขุสงฺฆํ นิกาย-

ตฺตยสฺมิญฺจ กาเรสิ สมฺมา สมคฺเค;

สเทหํ’ว นิจฺจาทโร ทีฆกาลํ,

มหคฺเฆหิ รกฺเขสิ โย ปจฺจเยหิฯ

.

เยน ลงฺกา วิหาเรหิ, คามา’รามปุรีหิ จ;

กิตฺติยา วิย สมฺพาธี-, กตา เขตฺเตหิ วาปิหิฯ

.

ยสฺสา’สาธารณํ ปตฺวา-, นุคฺคหํ สพฺพกามทํ;

อหมฺปิ คนฺถการตฺตํ, ปตฺโต วิพุธโคจรํฯ

.

การิเต เตน ปาสาท-, โคปุราทิวิภูสิเต;

สคฺคขณฺเฑ’ว ตตฺโตยา-, สยสฺมึ ปฏิพิมฺพิเตฯ

.

มหาเชตวนา’ขฺยมฺหิ, วิหาเร สาธุสมฺมเต;

สโรคามสมูหมฺหิ, วสตา สนฺตวุตฺตินาฯ

.

สทฺธมฺมฏฺฐิติกาเมน, โมคฺคลฺลาเนน ธีมตา;

เถเรน รจิตา เอสา, อภิธานปฺปทีปิกาติฯ

 

อภิธานปฺปทีปิกา ปริสมตฺตาฯ