Beitragsseiten

ตฺยาทิ

 

กฺโย ภาวกมฺเมสู…’ติ ณิ, ณาปิปจฺจยนฺตโต โยฯ

 

๕๗๔. กฺยสฺส [. ๔๔๒; รู. ๔๔๘; นี. ๙๒๒]

 

กฺริยตฺถา ปรสฺส กฺยสฺส อาทิมฺหิ อีญ โหติฯ

 

เตน มคฺโค ภาวียติ, เตน มคฺคา ภาวียนฺติ, เตน ตฺวํ ภาวียสิ, เตน ตุมฺเห ภาวียถ, เตน อหํ ภาวียามิ, เตน มยํ ภาวียามฯ

 

รสฺสตฺเต-ภาวิยติ, ภาวิยนฺติฯ

 

ทฺวิตฺเต-ภาวิยฺยติ, ภาวิยฺยนฺติฯ ตถา ภาวยียติ, ภาวยียนฺติฯ

 

รสฺสตฺเต-ภาวยิยติ, ภาวยิยนฺติฯ

 

ทฺวิตฺเต-ภาวยิยฺยติ, ภาวยิยฺยนฺติฯ

 

อกมฺมิกาปิ ยา ธาตุ, การิเต ตฺเว’กกมฺมิกา;

 

เอกกมฺมา ทฺวิกมฺมา จ, ทฺวิกมฺมา จ ติกมฺมกาฯ

 

อิติ สุทฺธกตฺตุรูปํ, สุทฺธกมฺมรูปํ, เหตุกตฺตุรูปํ, เหตุกมฺมรูปนฺติ เอกธาตุมฺหิ จตฺตาริ นิปฺผนฺนรูปานิ ลพฺภนฺติฯ

 

กตฺตุรูเปน เจตฺถ กมฺมกตฺตุรูปมฺปิ สงฺคยฺหติฯ กุสูโล ภิชฺชติ, ภิชฺชนธมฺโม ภิชฺชติฯ

 

กมฺมรูเปน จ กตฺตุกมฺมรูปมฺปิ สงฺคยฺหติฯ ตตฺถ ยํ ปทํ กตฺตุวาจกํ สมานํ สทฺทรูเปน กมฺมรูปํ ภวติ, ตํ กตฺตุกมฺมรูปํ นาม, ตํ ปาฬิยํ พหุลํ ทิสฺสติฯ

 

รูปํ วิภาวิยฺยติ [มหานิ. ๑๐๘], อติกฺกมิยฺยติ, สมติกฺกมิยฺยติ, วีติวตฺติยฺยติ, นิมิตฺตํ อภิภุยฺยตีติ โคตฺรภุ [ปฏิ. . .๕๙], ปวตฺตํ อภิภุยฺยติ [ปฏิ. . .๕๙], จุติํ อภิภุยฺยติ, อุปปตฺติํ อภิภุยฺยตีติ [ปฏิ. . .๕๙] โคตฺรภุ อิจฺจาทิฯ

 

ตถา โส ปหีเยถาปิ โนปิ ปหีเยถ [สํ. นิ. .๒๔๙], โส ปหียิสฺสติ [สํ. นิ. .๒๔๙], นิหิยฺยติ ยโส ตสฺส [ที. นิ. .๒๔๖], หิยฺโยติ หิยฺยติ โปโส, ปเรติ ปริหายติ [ชา. .๑๕.๓๔๘], อาชานียา หสียนฺติ [ชา. .๒๒.๒๓๖๙], วิธุรสฺส หทยํ ธนิยติ [ชา. .๒๒.๑๓๕๐] อิจฺจาทิฯ

 

ยญฺจ ‘ยมฺหิ ทา ธา มา ถา หา ปา มห มถาทีนมี’ติ กจฺจายเน สุตฺตํ, ตํ กมฺมนิ อิจฺฉนฺติ, กตฺตริ เอว ยุชฺชติ กมฺมนิ อิวณฺณาคมสฺส สพฺภาวาฯ สทฺทนีติยํ ปน ‘‘โส ปหียิสฺสตี’’ติ ปทานํ ภาวรูปตฺตํ ทฬฺหํ วทติ, ตานิ ปน กตฺตุกมฺมรูปานิ เอวาติฯ

 

เอตฺถ จ วตฺตมานํ จตุพฺพิธํ นิจฺจปวตฺตํ, ปวตฺตาวิรตํ, ปวตฺตุปรตํ, สมีปวตฺตมานนฺติฯ

 

ตตฺถ นิจฺจปวตฺเต – อิธายํ ปพฺพโต ติฏฺฐติ, จนฺทิมสูริยา ปริยายนฺติ, ทิสา ภนฺติ วิโรจมานา [. นิ. .๖๙]

 

ปวตฺตาวิรเต – อปิ นุ เต คหปติ กุเล ทานํ ทียตีติ, ทียติ เม ภนฺเต กุเล ทานํ [. นิ. .๒๐]

 

เอตฺถ จ ยาว ทาเน สอุสฺสาโห, ตาว ยถาปวตฺตา ทานกฺริยา วตฺตมานา เอว นาม โหติ อุสฺสาหสฺส อวิรตตฺตาฯ

 

ปวตฺตุปรเต – น ขาทติ อยํ มํสํ, เนว ปาณํ หนติ [. นิ. .๖๗], น อทินฺนํ อาทิยติ [. นิ. .๖๗]ฯ เอตฺถ ยาว ตพฺพิปกฺขกฺริยํ น กโรติ, ตาว วิรมณกฺริยา วตฺตมานา เอว นาม โหติฯ

 

สมีเป – อตีเต – กุโต นุ ตฺวํ อาคจฺฉสิ [สํ. นิ. .๑๓๐], ราชคหโต อาคจฺฉามีติฯ อนาคเต – ธมฺมํ เต เทเสมิ, สาธุกํ สุโณหิฯ

 

สุตฺตวิภตฺเตน ตทาโยเค อตีเตปิ อยํ วิภตฺติ โหติ, วากจีรานิ ธุนนฺโต, คจฺฉามิ อมฺพเร ตทา [พุ. วํ. .๓๗]

 

ยาว, ปุเร, ปุราโยเค อนาคเตปิ-อิเธว ตาว ติฏฺฐาหิ, ยาวาหํ อาคจฺฉามิ, ยํนูนาหํ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ สงฺคาเยยฺยํ [ปารา. อฏฺฐ. .ปฐมมหาสงฺคีติกถา], ปุเร อธมฺโม ทิพฺพติ, ธมฺโม ปฏิพาหิยฺยติ [จูฬว. ๔๓๗], ทนฺเต อิเม ฉินฺท ปุรา มรามิ [ชา. .๑๖.๑๒๗]

 

เอกํสตฺเถปิ-นิรยํ นูนคจฺฉามิ, เอตฺถ เม นตฺถิ สํสโย [ชา. .๒๒.๓๓๑]ฯ อวสฺสมฺภาวิยตฺเถปิ-ธุวํ พุทฺโธ ภวามหํ [พุ. วํ. .๑๐๙], ธุวํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ [พุ. วํ. .๘๑] วาฯ

 

อนิยมตฺเถปิ-มนสา เจ ปสนฺเนน, ภาสติ วา กโรติ วา [. . ] จินฺเตตีติ จิตฺตํ [. . อฏฺฐ. ], ผุสตีติ ผสฺโส [. . อฏฺฐ. ], พุชฺฌตีติ พุทฺโธฯ

 

กทา กรหิโยเคปิ-กทา คจฺฉติ, กรหิ คจฺฉติ, คมิสฺสติ วาฯ

 

อิติ ตฺยาทิฯ

team1
team2
team3
team4
team5
team6
team7
team8
team9
team10
team11
team12
team12
team12
team12